THÁNG 9 NHỚ TRƯỜNG CŨ

1.Ngôi trường nhỏ bé nằm ven sông Tam Kỳ: Trường Tiểu học Vân Côi nơi lưu giữ 4 năm đầu tiên đi học của tôi từ lớp vỡ lòng đến lớp Nhất (tức dự bị lớp 1 đến lớp 5 bây giờ). Sở dĩ tôi học 4 năm là được đặc cách học 1 năm 2 lớp. Cô giáo đầu tiên của tôi là bà soeur già Denis. Bà rất hiền và vui tính nhưng cũng rất nghiêm khắc với những học trò ham chơi hỗn hào. Hồi đó tôi thuộc số học trò nhỏ nhất lớp cũng tinh nghịch nhưng chăm học nên được bà Denis thương. Ba tôi không hiểu muốn gửi gắm điều gì mà đặt cho tôi cái tên thật... con gái: Lưu Thượng Uyển (sau này vì thiếu tuổi thi Tiểu học nên ba tôi phải làm lại khai sinh đặt tên như bây giờ). Người dân Tam Kỳ nói riêng Quảng Nam nói chung ít ai chịu khó... uốn lưỡi để phát âm cho đúng nên tôi vẫn được gọi là "thằng Yển" hay "thằng Yểng". Riêng bà Denis thì ngoài giờ học trong lớp ra bà hay gọi tôi là "thằng Ỉa". Chính bà "đổi tên" tôi nên bạn bè vẫn hay gọi theo như vậy. Hồi đó có một đứa cũng thuộc loại nhỏ tuổi nhỏ con như tôi là thằng Năng (bây giờ đổi tên là Đông một quý ông sếp một công ty xây dựng tên tuổi) vẫn hay chọc tôi như vậy. Năng có một "biệt tài" là khóc rất to và không bao giờ... chảy nước mắt. Mỗi lần nó chọc tôi nổi khùng "bịch" lại là nó la còn hơn người ta la làng. Cách đây mấy năm trong một lần về quê tôi gặp nó. Hai thằng kéo xuống quán Thuỷ tạ bên bờ sông Tam Kỳ ngồi ôn lại chuyện hồi còn... ở truồng. Năng nhớ nhiều hơn tôi. Nó nhắc tên từng đứa mà nhắc cái tên cúng cơm chứ không phải tên khai sinh đi học khiến tôi thực sự kinh ngạc. Trong số bạn cũ nó nhắc đến một đứa mà đến bây giờ lúc viết những dòng chữ này tôi cũng chỉ nhớ cái tên gọi ở nhà. Đó là thằng Mốc con bà Hải hộ sinh. Bà Hải với nhà tôi là chỗ thân thiết. Chính bà đã đưa tôi ra khỏi bụng mẹ nên thằng Mốc tôi không quên được. Nghe nói Mốc đang làm sếp lớn của một công ty bảo hiểm ở đâu tận Hà Nội. Một đứa bạn khác gần nhà tôi là thằng Dân bạn bè vẫn thường gọi nó là Dân điếc vì nó nặng tai; sau này nó đổi khai sinh lấy tên là Nguyễn Vân. Thằng này với tôi nhiều kỷ niệm lắm. Nhà nó có xưởng sản xuất thuốc lá tên là Đồng Tiến. Tôi hay xúi nó ăn cắp thuốc lá đưa cho bọn thằng Tri thằng Phò dưới phường 1 rừng Cừa để đổi lấy những con ve tàu to tổ bố kêu inh ỏi. Sau nhà thằng Dân còn có cây khế rất bự. Tôi với nó hay leo lên đó ngồi đọc truyện tranh. Cuốn truyện tranh hấp dẫn tôi nhất bấy giờ là cuốn "Con quỷ truyền kiếp". Đọc thì sợ nhưng không bỏ được. Hết truyện tranh thì chuyển sang đọc loại Sách Hồng. Tôi nhớ đã ngồi hết một buổi trưa để đọc cho xong truyện "Ông đồ Bể" của Khái Hưng. Hôm về đám cưới đứa cháu gặp Dân. Nó mừng quá rủ: "Hay mình họp lớp đi!". Trời đất cái lớp Năm (tức lớp 1 bây giờ) cách đây hơn 50 năm biết còn ai mà họp? Thằng Dân ngồi bấm ngón tay: "Nhiều lắm mi ơi! Con trai thì có tao thằng Năng thằng Nhì thằng Dần thằng Tri thằng Phò...; bọn con gái thì nhiều hơn nữa: Con Lan con Lược con Liễu con Hoà ..." Nó kể một hơi không thèm dừng để thở. Nhìn nó tôi thấy như sống lại ngày còn học tiều học. Thằng Dân cứ quen miệng "thằng thằng con con" chứ thực ra mấy người này tuy học cùng lớp nhưng lớn hơn tôi ít nhất cũng 5-7 tuổi. Có lần gặp lại Lan tôi không nhận ra. Lan nhìn tôi hỏi: "Có phải thằng Yểng không?". Tôi gật đầu và... rụt rè hỏi lại: "Cô là ai mà biết con?". Lan cười ngặt nghẽo: "Cô chi mà cô! Con chi mà con! Tao là Huỳnh Thị Lan học Vân Côi đây!". Tôi la: "Trời đất!" rồi chụp lấy hai cánh tay nhăn nheo của Lan mà rưng rưng. Tôi còn nhớ mấy cô bạn cũng "nhỏ con" (nhưng không biết có bằng tuổi không nữa): Hà Viên Quế và nhất là Kim Dâng có gương mặt tròn tròn... Không biết mấy bạn đó đang ở đâu? Lạy trời con cháu của mấy bạn đọc được bài này giúp chúng tôi gặp nhau thì còn gì vui hơn!

2.Hôm khai giảng năm học mới em nhắn tin: "Chúc thầy một năm học mới đầy đam mê và nhiệt huyết!". Nhận được lời chúc lòng không thấy vui mà nghe ngậm ngùi. Đơn giản đây là lời chúc mà 30 năm trước sau lễ khai giảng trong tiết học đầu tiên em thay mặt lớp đứng lên chúc tôi. Cô học trò ngày xưa bây giờ đã là một phụ nữ sắp bước sang tuổi 50 bận bịu công việc và làm ăn nhưng vẫn nhớ những ngày đầy sôi nổi và hừng hực lửa. Bây giờ mà nói chuyện ngày đó thì... tội nghiệp quá. Nhưng chỉ cần một lời nhắn là có thể quên hết những muộn phiền những bụi bặm những bức bối đang bũa vây. Nghĩ cũng lạ nhiều lúc thấy mệt mỏi bế tắc và chán nản đến độ muốn buông xuôi thì những lời nhắc nhớ về một kỷ niệm như giọt cam lồ làm sạch sẽ tâm hồn. Tôi phát hiện ra điều này khá muộn màng nhưng bù lại luôn lấy đó làm phương thuốc chữa tâm bệnh cho mình. Với tôi niềm vui là những lúc ngồi quanh bạn bè là những khi gặp lại học trò cũ của mình. Mà học trò dù bây giờ đã ông nọ bà kia bao giờ cũng đứng "thứ 3" nghịch như thuở mặc quần xanh áo trắng. Có điều tôi lấy làm lạ là hình như với tôi các em đối xử thân mật hơn nhưng vẫn... sợ như ngày còn đi học. Không hiểu sao lúc còn đi dạy tôi nghiêm khắc với học sinh đến độ sau này có em nói: " Hồi đó ngày nào cũng trông thầy bịnh để được... nghỉ học!". Tôi nghe mà cười không nổi! Tôi nhớ có đọc ở đâu đó ý này: Những học sinh nhớ thầy cô lâu nhất chính là những đứa hồi đi học ngỗ nghịch nhất. Tôi nghiệm thấy không sai! Những em ngày xưa thường bị tôi phạt bây giờ lại thường đến thăm tôi nhiều hơn. Những năm đi dạy để lại cho tôi nhiều kỷ niệm đẹp. Đó chính là quãng đời đẹp đẽ nhất của tôi.
   Tôi đến Tam Dân trong một tâm thế vừa hãnh diện vừa bất mãn. Hãnh diện là vì được trưởng phòng giáo dục lúc đó mời về ngồi "cho uống nước đường" rồi "động viên" lên trên đó một năm vì thiếu giáo viên. Tôi nhớ ông Ngọc và ông Tài hứa: "Phòng nhờ anh lên chi viện một năm thôi. Hè sang năm sẽ chuyển anh về lại thị xã". Được "khen" rồi được "nhờ cậy" không hãnh diện sao được? Còn bất mãn thì đơn giản hơn: Tôi đang dạy ở trung tâm thị xã gần nhà tự nhiên phải đạp xe 10 cây số không bất mãn thì chỉ có... thánh! Công bằng mà nói lúc đó nếu không có Vũ Khắc Trọng bạn tôi về làm hiệu trưởng ở đó thì chưa chắc tôi đã "ngoan ngoãn" nhận quyết định điều động. Đến Tam Dân tôi mới thực sự ngỡ ngàng. Ngôi trường cũ được trưng dụng dạy 3 ca: sáng trưa chiều. Cửa ngõ thì phòng có phòng không; bàn ghế ngắn dài thiếu trước hụt sau cứ sau mỗi ca học là học sinh phải khiêng bàn khiêng ghế để sắp xếp chỗ ngồi; giáo viên thì thiếu tôi phải dạy cả 3 ca ca nào cũng 4-5 tiết nên những tuần đầu tiên tôi tưởng mình không trụ nổi. Sau này khi được bổ sung thêm 3 cô giáo đào tạo 10+3 (tháng) và ngôi trường mới xây dựng xong tôi mới nhẹ thở một chút.
   Cực nhưng không nản là nhờ các em học sinh chứ không phải nhờ chế độ chính sách gì cả. Ngày đó thú thật tôi không phải lo chuyện cơm áo vì gia đình cũng còn sung túc. Lương  chẳng phải "nộp" cho ai và tôi cũng không tiêu xài gì nên làm việc là chính chẳng nghĩ ngợi xa gần. Nhờ vậy mà tôi có nhiều cơ hội gần gũi học sinh của tôi hơn. Tôi hiểu được hoàn cảnh của nhiều em và không như tôi nghĩ không như tôi hình dung học trò của tôi hồi đó cực khổ vô cùng. Có em mồ côi cả cha lẫn mẹ ngoài giờ học phải làm ruộng đi làm củi để lấy tiền sinh sống và nuôi em ăn học. Có em gia đình chỉ còn lại 3 người phụ nữ: bà ngoại mẹ và em; nhà thì chỉ mái lá che tạm sơ sài thầy đến không có ghế mời thầy ngồi... Thế mà các em vẫn cố gắng học. Học trò vậy thầy cô nào không nỗ lực dạy dỗ?
   Cũng chính tại Tam Dân tôi mới hiểu hết thế nào là tình thầy trò. Ở Tam Dân học trò có em ngang bằng tuổi tôi vừa kính trọng vừa yêu quý thầy như người cha người anh trong gia đình. Vì thế hồi đó tôi bất chấp quy định "không được đánh đập học trò" tôi thẳng tay phết roi vào mông những em nào không thuộc bài không làm bài. Đánh xong còn bắt về mời phụ huynh lên làm cam kết nữa. Vậy mà chẳng ai "kiện" chẳng ai "phê bình" cả. Cũng tại Tam Dân tôi không chỉ dạy chữ dạy người mà tôi còn học được những điều không có trong bất kỳ giáo án không có trong chương trình bồi dưỡng giáo viên hằng năm. Đó là một khi người thầy đã tạo được niềm tin trong lòng người dân thì họ xem thầy cô giáo như thành viên kính trọng nhất trong gia đình họ. Tôi nhớ lại một buổi tối trong lúc đang chấm bài thì có tiếng gọi của trước phòng. Đó là L. học sinh tôi chủ nhiệm. Nhưng không chỉ có L. mà còn một bóng người phụ nữ khác đứng nép phía sau. Thì ra L. đưa mẹ tới gặp tôi. Người mẹ nghèo khổ ấy kính cẩn đặt trên bàn tôi một chai rượu trắng một đĩa trầu cau và chắp tay nói: "Tôi đến xin thầy cho L. nghỉ học để lấy chồng...". Tôi lật đật kéo tay bà ngồi xuống hỏi han cặn kẽ. Mẹ L. cho tôi biết tuổi thật của con mình và tôi thực sự không tin được L. chỉ kém tôi vài tháng tuổi. L. là đứa học trò đầu tiên của tôi lập gia đình.

   3.Tôi tiếc mình không phải là nhà văn. Nếu không tôi sẽ dành thời gian viết về những ngôi trường mà tôi đã học đã dạy. Hay dở thì chưa biết nhưng chắc chắn trong đó chứa đựng những yêu thương những vàng ngọc mà bất kỳ ai như tôi đều trân trọng gìn giữ.

LƯU VỸ BỬU

Lưu Vỹ Bửu

Kính gửi anh Lê Trường Hưởng

Cám ơn anh đã quá ưu ái. Cũng xin lỗi anh về hồi âm trễ này.
Tôi thích viết về những ngày đi học đi dạy của mình. Hình như đó là "thế giới" riêng của mình nên viết là cách giải bày tốt nhất với tôi
Một lần nữa cám ơn anh và chúc anh sức khỏe.

Lưu Vỹ Bửu

Đình Triều mến

Xin lỗi vì trả lời trễ quá. Lưu Sanh Toàn là em con ông chú. Đông là bạn học cũ. Lan (vợ Đông) trước làm ở Thống kê Kế hoạch. Mình cũng ít gặp.
Cám ơn Triều và chúc Triều vui.

Lê Trường Hưởng

Anh chính là một nhà văn!
Viết những chuyện này rất cần
Vốn sống kỷ niệm nhiều thế
Tác phẩm sẽ hay nhiều lần!

đình Triều

Em là người TK gốc mà em biết anh Đông vì trước đây em cùng cơ quan với vợ anh Đông (Chị Lan) em cũng là bạn của Lưu sanh Toàn (Nghe đâu cũng bà con gì với anh).Có dịp sẽ tiếp kiến anh tại Gò vấp (Em có nhiều người bạn là dân TK đang ở đó).Chúc anh khoẻ viết thật nhiều về TK!

Lưu Vỹ Bửu

Đinh Triều mến

Em biết TK nhiều thật đó.
Đúng là Đông rối.
Chúc Đình TRiều vui.

đình Triều

Anh quả là có trí nhớ tốt!Có điều kiện gặp lại bạn bè cũ quý lắm anh ạ!(Anh Đông trong bài có phải là Trịnh Xuân Đông không?).
Lớp em mỗi dịp hè vẫn tụ họp gặp nhau ở TK vui lắm anh ạ!Tuy nhiên toàn "Quảng nôm" ngồi lại cũng lắm bi hài!

Lưu Vỹ Bửu

Thanh Chung mến

Chào người bạn "cựu" đồng nghiệp. Mỗi năm đến ngày khai trường là nhớ đến những ngày đi học và đi dạy. Chẳng hiểu vì sao nữa! Mà nhớ lại là phải viết! Không viết được là ốm. Khổ thế đấy Thanh Chung ơi!
Chúc Thanh Chung an lành.

Thanh Chung

1- Trong cuộc đời mỗi người đều có rất nhiều bạn: bạn đồng nghiệp bạn nhậu bạn chơi... nhưng chỉ có bạn học là chơi với nhau rất trong sáng vô tư không phân biệt sang hèn cao thấp. Bây giờ mà bạn anh còn không quên những người bạn từ ngày đầu tiên đi học thì quả là các anh có trí nhớ tuyệt vời.
2- Hóa ra là em và cũng từng là đồng nghiệp đấy ạ. Em đi dạy học gần 8 năm rồi mới bỏ nghề. Bỏ được gần 20 năm rồi mà nhắc đến giáo dục vẫn thấy đau đáu.

Lưu Vỹ Bửu

Nguyễn Minh Hương mến

Cám ơn em đã động viên chia sẻ.
Chúc em an lành.

nguyenminhhuong

"Kỷ niệm ngày xưa vẫn còn đâu đó những bạn bè xưa những ngôi trường nhỏ..." Năm học mới bắt đầu làm cho ta lại nhớ về những "ngày xưa " với những kỷ niệm...Bài viết của anh đã nói hộ rất nhiều người. Em chúc anh luôn khỏe !!!