VIẾT CHO CHÍNH MÌNH

By LƯU VỸ BỬU

     1.Năm ngoái khi vào thăm người bạn học cũ hồi phổ thông nay đã là một thượng toạ đang giữ nhiệm vụ coi sóc ngôi chùa. Vị thượng tọa này ngày xưa là một sa di đi học mặc áo dài lam trong khi chúng tôi thì quần xanh áo trắng đàng hoàng. Sau hơn 30 năm trở thành trụ trì thứ hai (vì chùa còn vị hoà thượng  trụ trì nhưng tuổi cao sức yếu mọi việc trong chùa đều giao cho vị thượng tọa này đảm trách)  của một ngôi chùa lớn ở Tam Kỳ.

     Trước khi ra về người bạn học cũ tặng tôi một cây quạt giấy. Trên quạt có in 14 điều răn của Phật. Nhận quà coi qua rồi để đó. Mãi đến  nay khi mẹ mất lục lại trong tủ của mẹ bắt gặp chiếc quạt xưa. Lần này đọc lại nhận ra trong cuộc đời mình mắc nhiều sai lầm quá. Lời răn nào của Phật tôi cũng không thực hiện được. Mà khi không thực hiện được thì dẫn tới những hành vi sai lầm thái độ khiếm khuyết. Nghiêm khắc nhìn lại quả thật tôi hơn nửa đời hư rồi!

     Tôi không có tâm đạo lại thiếu chí nên không mon men tới cửa thiền hay nhà thờ thánh thất nào được. Thậm chí có những lúc nổi cơn ngổ ngáo tôi tỏ ra coi thường các vị tăng ni giáo hữu. Một phần do các tu sĩ bây giờ sân si quá hành đạo theo kiểu kinh doanh nên làm mất niềm tin; mặt khác “lòng trần còn mơ khanh tướng” nên việc chay trai tịnh độ sao mà khó quá với tôi.

     Bây giờ tôi là người cô đơn nhất. Có thể nói cô đơn nhất thế giới cũng không sai! Ba mẹ đã về cõi vinh hằng. Những người có thể chia sẻ được nếu không ở xa thì cũng bận bịu không gặp được. Có người ngỡ là “tri kỷ tri bỉ” “đồng thanh tương ứng đồng khí tương cầu” với mình đến hết cuộc đời bỗng nhiên một chiều quay lưng từ biệt. Thế là vào ra như chiếc bóng đêm trằn trọc nghĩ đến thân phận nghĩ đến cha mẹ nghĩ đến tình đời không ngủ được. Mắt mở trừng trừng không phải “gửi mộng qua biên giới” mà gửi về quê cũ quạnh quẽ gửi về một phương vô định nén tiếng thở dài trong đêm.

     Sực nhớ đến 14 lời Phật răn in trên quạt giấy ngồi viết lại để răn mình cứu rỗi mình:

KẺ THÙ LỚN NHẤT  LÀ CHÍNH MÌNH

NGU DỐT LỚN NHẤT LÀ DỐI TRÁ

THẤT BẠI LỚN NHẤT LÀ TỰ ĐẠI

BI AI LỚN NHẤT LÀ GHEN TỴ

SAI LẦM LỚN NHẤT LÀ TỰ ĐÁNH MẤT MÌNH

TỘI LỖI LỚN NHẤT LÀ BẤT HIẾU

ĐÁNG THƯƠNG LỚN NHẤT LÀ SỰ TỰ TI

ĐÁNG KHÂM PHỤC LỚN NHẤT LÀ BIẾT ĐỨNG DẬY SAU KHI NGÃ

PHÁ SẢN LỚN NHẤT LÀ TUYỆT VỌNG

TÀI SẢN LỚN NHẤT LÀ SỨC KHỎE VÀ TRÍ TUỆ

MÓN NỢ LỚN NHẤT LÀ NỢ TÌNH CẢM

LỄ VẬT LỚN NHẤT LÀ KHOAN DUNG

KHIẾM KHUYẾT LỚN NHẤT LÀ KÉM HIỂU BIẾT

AN ỦI LỚN NHẤT LÀ BỐ THÍ     

     Càng đọc thấy mình càng hư hỏng. Thôi nhận ra được sai lầm là tốt rồi và bây giờ cố gắng tu thân. Tu thân để hưởng an lạc để thanh thản những năm còn lại. Bao nhiêu hỉ nộ ái ố để qua một bên như câu thơ của bạn cũ: “buồn hay vui cũng ở ngoài lòng ta”.

      2.Nhưng nói vậy cũng phạm lời răn của Phật rồi! Tức là tự dối mình làm ra vẻ khiêm tốn nhưng trong đó có hàm ý tự cho mình là hay là tốt. Nói cho hết lẽ công bằng là có những điều tôi làm được; có những điều làm chưa được; và lại có những điều còn… ba rọi.

     Cách đây không lâu cô bạn “tri kỷ tri bỉ” khuyên tôi bớt ăn thịt cá và tăng cường chay tịnh. Tôi thì hơi ba phải! Có thể ăn gạo lứt muối mè vài ba tháng không sao nhưng có khi tới ngày mồng Một ngày rằm lại nghe lòng mình trỗi dậy những phàm phu tục tử. Có thể vì vậy mà đời mình lênh đênh như bèo dạt mây trôi! Nhưng ăn uống thì khắc phục được dù hơi bị vất vả. Chuyện tình cảm mới cực kỳ nan giải. Ngày xưa Tào Tháo tuyên ngôn: “Thà mình phụ người chứ không để người phụ mình”. Tôi thì không làm gian hùng được dù là gian hùng cỡ nhãi nhép mà lại vô cùng yếu đuối uỷ mị cứ đứng nhìn “từng người tình bỏ ta đi như những giòng sông”. Có khi rưng rưng có khi nước mắt đầm đìa. Mà hình như thời buổi hiện đại này khi vật chất chứng tỏ sự siêu việt của nó trước tâm hồn chứng tỏ khả năng đánh bạt mọi thứ tình cảm những cô gái lại tỏ ra cứng cỏi mạnh mẽ và khôn ngoan hơn nhiều cụ thể là hơn tôi nhiều.

     Nói thế chứ không phải thế! Tôi vừa nhận được một nụ hồng tiếc rằng qua email của một cô gái ngàn trùng cách xa. Nhận được hoa hồng hỏi tôi có vui không? Nói không thì lại e rằng phạm lời răn tự đại của Phật mà quả thực lòng tôi không vui chút nào. Tôi biết ít nhất cũng có một người nếu đọc được những dòng chữ này chắc chắn hiểu được vì sao tôi buồn!

     Không biện minh trần tình cho mình. Tôi nghĩ mình nhỏ nhoi như con sâu như cái kiến làm sao không mắc sai lầm cho được! Có những sai lầm không thể cứu vãn được thì xin cúi đầu khất lại kiếp sau. Còn những sai lầm có thể sửa chữa khi còn thở thì tôi sẽ cố gắng. Ví dụ như sai lầm để em ra đi tìm cuộc sống mới là cần phải chuộc lỗi ngay!

     3.Cho đến hôm nay khi viết những dòng chữ sám hối này tôi thấy mình mang nợ nhiều người quá. Nợ vật chất nợ tinh thần nợ tình cảm có đủ cả! Trong các món nợ ấy món nợ lớn nhất khó trả nổi là nợ tình cảm. Đúng là Phật dạy chẳng sai! Món nợ này thì cả đời tôi kiếp này và có khi vài kiếp sau cũng không sao trả được. Người muốn trả thì không biết lấy gì làm sao để trả. Trong khi đó người chủ nợ lại không cần nhận. Cái lẩn quẩn trong cuộc đời cứ vậy mà làm khô héo con người. “Thôi thì thôi nhé…” đành mang khối tình xuống “tuyền đài chưa tan” (Phạm Duy).

     Bây giờ bắt chước anh chàng lái xe mở cần gạt nước để thấy đường đi. Tôi quẹt tay lên mắt mình. Ô hay sao mắt mình cay cay vậy? Tất cả nhòe đi… Nhưng dù trong mờ mờ ảo ảo đó tôi cũng phải bước tới để một khi nào đó có ai cần song hành thì tôi đã sẵn sàng đây.

     Vậy thôi! Hỡi tôi ơi gột sạch lòng mình mở lượng từ bi mà mỉm cười bước tới!

LƯU VỸ BỬU

 

More...

Ở BAN MÊ NHỚ CÀ PHÊ TAM KỲ

By LƯU VỸ BỬU

   1.Hơn 10 giờ đêm ngày mồng Một Tết tôi đến Ban Mê Thuột (Buôn Ma Thuột - BMT). Bước ra khỏi xe thì nhận ngay những con gió phóng khoáng ở cao nguyên tràn tới. Trời se lạnh! Anh chàng Cúc đón chúng tôi ở khách sạn Dakruco chạy tới vừa vui mừng vừa ái ngại: "Trời lạnh quá các anh nhỉ?". BMT bây giờ là 15 độ. Trước đó Trần Tấn Kỳ gọi điện xuống nhắn: "Nhớ mang theo áo ấm nghe!". May mà tôi cũng biết nghe lời mang theo cái áo khoát mỏng nếu không chắc lại co ro như mấy bà già rồi.
   Vào khách sạn nhận phòng xong thì nghe đói bụng. Khi trưa tôi chỉ ăn qua loa mấy lát bánh mì cộng thêm khí hậu lạnh của BMT khiến bụng cồn cào. Tôi rủ Nguyên và Khoa đi kiếm gì ăn. Khoa từ chối. Tôi và Nguyên thả bộ dọc theo đường Nguyễn Chí Thanh nhưng không tìm được quán ăn chay nào. Cuối cùng hai đứa cũng ráng đợi cho đến... giờ Tý để kéo vào quán bên đường kêu hai tô miến gà. Ăn xong Nguyên tuyên bố: "Tô miến gà ngon nhất từ trước đến nay!". Tôi thì nghe người tỉnh như sáo và cơn buồn ngủ biến đi đâu lúc nào chẳng rõ.
   BMT với tôi trong dịp tết này là một cuộc rong chơi là một hội ngộ của tình bạn học trò. Đồng hành từ Sài Gòn lên BMT là Nguyên và Khoa hai bạn học từ lớp đệ thất. Đón chúng tôi ở BMT là 4 đứa bạn học đệ nhị cấp có đứa xa nhau từ năm 1972 bây giờ mới gặp lại.
   Chuyến đi này cũng thật bất ngờ khác với những chuyến đi trước đây của tôi. Tôi vốn quen chuẩn bị kỹ càng mọi thứ trước khi đi đâu đó. Còn lần này Nguyên gọi điện rủ và tôi gật đầu không cần suy nghĩ. Đi chơi để trốn Tết Sài Gòn là điều tôi luôn mong đợi. Đi để tìm một chút lãng quên hay nói theo cách người đời vẫn quen gọi là để xả stress. BMT lại là điểm đến được "lên kế hoạch" trong năm nay và đi với bạn học gặp bạn học thì chuyến đi nào thú vị hơn?
   Quả thật cách đón tiếp của Huỳnh Sự (những người tôi có dịp gặp trong chuyến đi này thì họ gọi bằng sự trân trọng không giấu diếm: "Anh Chín" hay "Bác Chín") và Trần Tấn Kỳ thì không thể nói gì hơn ngoài hai chữ "tuyệt vời". Nhưng đó là chuyện tôi sẽ nói vào dịp khác. Bây giờ thì những giọt nắng vàng ong ong của mùa xuân Ban Mê cũng như sương mờ giăng khắp trời đã lấy của tôi giấc ngủ; vực dậy trí nhớ kỷ niệm trong tôi...

   2."Thủ phủ cà phê" nên cà phê ở đây tất nhiên là ngon. Ngồi trong Làng cà phê Trung Nguyên uống ly "cà phê huyền thoại" mà lòng cứ quẩn quanh phố xá Tam Kỳ. "Cà phê huyền thoại" là mỹ danh của nhà sản xuất đặt cho loại cà phê mà người bình dân vẫn gọi là cứt chồn. Cách đây mấy chục năm tôi cũng được giới thiệu và mời uống loại cà phê này và cảm giác sau cùng là chẳng có gì đặc biệt ngoài... giai thoại của nó. Nếu căn cứ  một ly cà phê đen loại này được bán với giá 55.000 đồng thì một ký cà phê lên đến hàng triệu đồng. Thôi thì mua "huyền thoại" như vậy cũng... rẻ chán!
   Tôi nhớ lần đầu làm quen với chất nước lỏng màu đen có mùi hương quyến rũ này vào năm 16 tuổi tại quán cà phê Mây Hồng ở Tam Kỳ. Thuở đó Tam Kỳ có rất ít quán cà phê. Nếu tôi không lầm thì "tên tuổi" chỉ vài ba quán. Sang trọng nhất có máy lạnh là cà phê kem Mây Hồng (sau này đổi thành Tây Nguyên và bây giờ chỉ còn là quá khứ). Nổi tiếng ngon và khó chịu nhất là quán cà phê không có tên vẫn được gọi là cà phê ông cụ Bắc gần cầu Tam Kỳ cách nhà tôi chừng 500 mét. Quán cà phê này của gia đình người Bắc di cư vào Nam mở quán ngay tại nhà chẳng bảng hiệu chẳng đèn màu; bàn ghế thì đơn giản đến mức không thể đơn giản hơn. Vậy mà quán này rất đông khách phần lớn là sĩ quan. Đông khách vì cà phê ngon và cũng có thể do có chị Gái con ông chủ. Sau này khi trở thành khách quen tôi mới hiểu được cái "khó" của ông cụ Bắc (đến bây giờ vẫn không biết tên ông là gì chỉ quen gọi là cụ - xưng hô với ông - và cụ Bắc - khi nói với người khác). Ông khó tính nhưng rất dễ chịu với ai "sành cà phê". Ví dụ buổi sáng mà gọi ly cà phê đá thì ông vẫn bán nhưng nhất định phải "bình luận": "Buổi sáng nên uống cà phê nóng". Nếu khách đến xế chiều thì ông lại "khuyên": "Nên uống cà phê đá". Từ trong nhà ông quan sát khách uống cà phê. Ai quen uống ngọt thì tốt nhất không nên đến đây vì ông "chê" không biết thưởng thức cà phê lần sau có ghé đến ông cũng miễn cưỡng bán chứ không vui vẻ đón tiếp. Có lần tôi đến vào lúc trời mưa như trút. Quán đóng hết cửa trước khách phải đi vào cổng bên. Ngồi ở cửa sổ là hai sĩ quan đi chiếc xe Jeep. Do không yên tâm nên thỉnh thoảng họ mở cửa sổ để trông chừng xe. Ông từ sau nhà bước tới tay bưng ly cà phê và đuổi thẳng thừng: "Đi chỗ khác uống chứ ngồi đây mà thắc thỏm có thú gì!". Hình như suốt thời gian làm khách ở đây tôi chưa hể thấy ông nể nang ai. Không vừa ý là ông đuổi thẳng. Lê Huy Phát (giờ đã là người thiên cổ) bạn tôi có lần vừa uống cà phê vừa lấy đường pha trà. Ông phát hiện ra tới mang hũ đường vào nhà và "đuổi": "Về nhà mà uống!". Tuy nhiên có lần tôi đưa chị Thọ con cô Sáu tôi tới quán. Khi về thấy chậu hồng trong sân nhỏ của ông trổ bông rất đẹp. Chị khen nức nở. Ông nghe thấy liền cắt một nụ tặng chị. Lần đó tôi mới thấy ông cười.
   Tam Kỳ còn có một quán cà phê không tên nữa chúng tôi gọi là cà phê Quán nằm trên đường Phan Đình Phùng gần Khu Giải trí cũ. Quán này với tôi có nhiều kỷ niệm lắm. Đây cũng là "quán hẹn hò" của tôi thời trai trẻ. Hà Đức Sơn bạn tôi sau thời gian dài làm khách đã trở thành con rể ở đây. Quán này còn có cô em gái của ông chủ Phước tên là Xinh. Cô này lớn hơn tôi vài tuổi có một con (không biết chồng là ai sống hay chết nữa) và dĩ nhiên... rất xinh khách đến quán ai cũng "ngoái lại nhìn". Hồi đó tôi hay là cà ở đây. Sáng trưa chiều tối và nhiều khi cả khuya nữa. Tôi nhớ mẹ tôi "bình": "Muốn tìm nó thì cứ đến đó!".
   Ngoài ra còn có vài ba quán nữa như quán Thượng (nhà sàn gần Lò Vôi chỗ cống Phú Thọ chạy xuống) đối diện với tiệm bánh Quảng Hưng của gia đình Ngại; quán của gia đình ông Bê trên đường Duy Tân...
   Bây giờ Tam Kỳ quá nhiều quán cà phê đẹp đẽ hoành tráng. Tôi có thể đoan chắc so với diện tích số dân thì Tam Kỳ là nơi có quán cà phê nhiều nhất nước.

   3.Trước đây có dịp ra vào Sài Gòn thì Tuy Hoà là nơi thường được nhiều bác tài ghé lại uống cà phê nhất. Thời kỳ này không cho tư nhân bán cà phê cà phê ở đây khá ngon. Tôi cũng có dịp ngồi nhâm nhi cà phê cóc ở Tuy Hoà và quả thật "giang hồ đồn không sai" cà phê ở đây ngon thơm và đậm đà. Còn nơi khác khi cà phê bị "ngăn sông" người ta rang bắp để thay thế uống vào chua lè và đắng ngắt.
   Tam Kỳ bấy giờ có cà phê quốc doanh một hào một ly. Hôm nào thấy mệt mỏi trong người thì ghé mua vé và chịu khó vào nơi chế biến để nhận. Đơn giản là cà phê quốc doanh nhiều sữa hơn cà phê (!). Còn các quán cà phê "lừng lẫy" một thời muốn tồn tại thì vào hợp tác xã hoặc chấp nhận bán chui. Giai đoạn này cà phê Tam Kỳ "thoái trào" về chất lượng và người ta thích nghi với ly cà phê "kho" uống để đỡ nhớ... Mãi tới thời kỳ "phục hưng" thì cà phê Tam Kỳ mới "vàng son" trở lại. Có thể mời khách đến bất kỳ quán nào cũng không lo bị chê. Đã ngon mà lại rẻ nữa. Hôm tháng 11/2010 tôi về quê thì giá một ly cà phê cao nhất cũng chỉ khoảng 10.000 đồng. Rẻ thì vui nhưng không mừng vì chứng tỏ đời sống người dân ở đây còn quá khó khăn bán cao hơn một chút e rằng không có khách.
   Nhưng ngồi quán không chỉ vì cà phê ngon! Có thể khi muốn ngồi quán người ta thường tìm đến quán có cà phê ngon. Thực ra một ly cà phê ngon ngoài yếu tố cà phê ra cần có chỗ ngồi tốt nhạc ưa thích và khung cảnh phù hợp. Ở BMT tôi có cà phê ngon có không khí se lạnh có nhạc hay có cảnh đẹp nhưng tôi vẫn thấy thiếu thiếu cái gì đó mà khi ngồi trong quán cà phê tôi không nhận ra được. Vì vậy tôi ngồi không yên cứ cựa quậy mãi...
   Mãi đến khi về lại khách sạn không ngủ được tôi bật đèn đọc sách và qua làn sương mờ đục ngoài kia tôi mới hay thiếu một bờ vai tựa vào mình. Tôi nhớ quay quắt quán cà phê Nice trên đường Lam Sơn của một thời xưa cũ; nhớ quán cà phê Fishmoon trên đường Đồng Khởi đang chìm dần vào bụi bặm...

   4.Đi BMT tưởng thoát ra được những ám ảnh đời thường. Té ra không dễ gì! "Bắt phong trần..." và "đã mang cái nghiệp..." thì coi bộ mùa xuân này mai vẫn nở và tôi vẫn còn phải loay hoay đi tìm cho mình chốn nương thân...

LƯU VỸ BỬU

More...

MÙA THU LÊN YÊN TỬ

By LƯU VỸ BỬU


Chụp từ đỉnh Yên Tử. Uyển
 

1.

   Cuối cùng tôi cũng đặt chân được tới Yên Tử. Từ Lạng Sơn chúng tôi về Quảng Ninh nghỉ đêm tại Hạ Long sáng hôm sau ngược về Yên Tử. Mùa này không phải mùa lễ hội nên lượng người đến Yên Tử ngoài một số do tâm nguyện còn lại chủ yếu là vãn cảnh.
   Cảm giác đầu tiên khi đặt chân trên đường trúc là sự thư thái. Tiết trời dịu mát màu xanh tràn ngập. Xanh nõn lá non tơ xanh vàng lá sắp úa xanh đậm đà sắc cỏ xanh mơn mởn trúc tươi cộng với bầu trời trong xanh cứ tạo cho người đến Yên Tử một cảm giác trù phú mà thanh tao giàu có mà phong nhã. Cảm giác ấy từ cảnh ùa vào người; từ người phủ lên cảnh. Cứ thế mà miên man. Chân bước nhưng không nhìn bằng mắt mà bằng những giác quan cộng với sự tịnh không của tâm thế nên người cứ lâng lâng.
   Qua chùa Yên Tử rồi đến chùa Hoa Yên. Biết thân nên nhờ cáp treo đưa giùm hai chặng rồi mới leo từng bậc đá để lên chùa Đồng. Cứ dỗ mình để bước chân mỗi lúc một gần với đỉnh Yên Tử. Dù khí trời mát mẻ nhưng khi đặt chân đến nơi mồ hôi cũng kịp làm ướt áo. Nhưng không phải riêng tôi mà ai cũng vậy. Khi tới chùa Đồng thì bao nhiêu mệt mỏi từ cuộc hành trình tan biến lúc nào chẳng hay. Có thể do tâm linh. Cũng có thể cảm giác vượt qua chính mình khiến người ta quên  những nhọc nhằn đường đi...
   Từ đỉnh Yên Tử nhìn ra tôi không hiểu tại sao Thái thượng hoàng Trần Nhân Tôn (Tông) lại chọn đỉnh núi này mà không phải ngọn núi khác? Người ta giải thích rằng Yên Tử là nơi phát tích nhà Trần nên không chỉ vua Phật Trần Nhân Tôn mà trước đó các minh quân nhà Trần cũng từng chọn nơi đây. Làm sáng tỏ thắc mắc này là công việc của các nhà khoa học lịch sử và nghiên cứu Thiền Trúc Lâm. Riêng tôi cứ đau đáu một nỗi niềm: cách đây ngàn năm đường lên đỉnh Yên Tử chắc chắn gian lao hơn nhiều. Người "mở đường" phải "khai sơn phá thạch" phải tạo lối cho vua Trần đi. Có thể họ đã cáng kiệu nhà vua lên núi. Và trong đoàn người theo chân vua Phật lên núi không thể không có người sẩy chân rơi xuống vực hay gặp những tai nạn do đường cheo leo hiểm trở mà bỏ mạng. Đó là những người vì tuân lệnh vua mà đi hay cũng ngộ ý nghĩa của cuộc sống mà theo chân vua. Họ là những người vô danh vì lịch sử không dành cho họ những dòng chữ nào dù họ rất đáng được lưu danh kim cổ. Có thể họ cũng thành Phật thành bồ tát. Cũng có thể họ lại là oan hồn đang mong được quy cố hương...
   Cũng trong thời gian này có một tu sĩ phát tâm nguyện "nhất bộ nhất bái" từ Sài Gòn  đến Yên Tử. Đi theo vị tăng này cũng có chừng chục người không ai biết tên biết tuổi. Họ đi không vì ai ép buộc. Họ tận tuỵ phục vụ tâm nguyện của vị tu sĩ nọ. Họ đi trước quét rác trải quạt cho vị này "nhất bộ nhất bái". Họ che nắng che mưa giúp nhà sư thực hiện tâm nguyện mà chẳng hề đòi hỏi kể lể một điều gì. Tôi tự nhủ nếu vị tu sĩ này hoàn thành tâm nguyện được hiển Phật thành bồ tát thì những người phục vụ kia sẽ đắc đạo trước rồi. Xứng đáng được thành Phật!

2.

  Đứng trên đỉnh Yên Tử nhìn ra chung quanh thấy bời bời mây trắng. Hôm tôi ở đó thời tiết thay đổi không ngừng. Nắng đó hanh hanh vàng chưa kịp thưởng ngoạn thì mưa bụi đã giăng. Vì thế cảnh vật cứ xoay chuyển thay đổi theo không ngừng. Từ trên chùa Đồng trên độ cao 1068 mét so với mặt biển những dãy núi chập chùng lô nhô trong sóng mây tầng tầng không thể không gợi lên cho người đến đây những cảm xúc đan xen vào nhau về sự hùng vĩ của tổ quốc sự minh triết của một hoàng đế; về sự bền vững của giang sơn xã tắc... Nhưng trong xúc cảm tràn dâng ấy có một góc rất riêng về phù vân kiếp người.
Trên đỉnh Yên Tử tôi chợt nhớ đến những ngôi chùa bé nhỏ nép sau những tàng cổ thụ mà tôi bắt gặp trên đường đời của mình. Tôi đặt tên cho những ngôi chùa đó là chùa xép mượn cách gọi các ga tàu hẻo lánh nhỏ bé... Những ngôi chùa ấy có khi không có đến một chú tiểu giúp việc cho sư trụ trì. Nó buồn bã và thời gian ở đó cứ như muốn vón cục lại. Nhưng ở các chùa xép đó thực sự thanh tịnh và lắm khi tôi liên tưởng đến cõi niết bàn tại dương thế. Nếu một buổi chiều nào tình cờ đi qua một ngôi chùa xép đang gióng những tiếng chuông chiều tôi cứ ngỡ mình đang sống trong cõi mơ hồ xa xăm nào thời quá vãng. Nó như tiếng trống thu không vọng từ gác thành rêu xanh. Tâm hồn như được rửa sạch sẽ tinh khiết mà trần ai thì xa mù khơi...
   
Trên đỉnh Yên Tử tôi ao ước được một mình lặng yên nhìn ngắm những ngọn núi tít tắp nhìn ngắm mây chập chùng trong khi tâm trống rỗng. Đừng bàn chuyện thế sự (thế sự thăng trầm quân mạc vấn; Yên ba thâm xứ hữu ngư châu..."; đừng trăn trở cuộc đời (xử thế nhược đại mộng) mà điềm nhiên bước vào cuộc sống tránh những hệ luỵ càng nhiều càng hay; an nhiên tự tại học người xưa nhập thế mà yêu đời ngao du thiên hạ coi thường bả công danh; lấy thư thái làm trọng lấy lòng nhân mà đối đãi.
   
Như vậy là giác ngộ ư? Như vậy là đắc đạo ư? Như vậy là thành bồ tát ư? Không tất cả chẳng qua là sự khắc kỷ với mình và độ lượng cùng tha nhân. Nhưng nếu ai đó cười cợt thì tôi xin nói thêm rằng: Trên đỉnh Yên Tử tôi ao ước được như nhân vật trong truyện Kim Dung thong thả ngồi kẻ lại đôi mày cho em. Không có gì phải vội vàng cứ từ từ tô lại từng chút một đôi lông mày cho em dù thời gian phủ mây trắng trên tóc chúng ta...
   
Thế là mùa thu này tôi đã đến Yên Tử. Một Yên Tử của riêng tôi!

LƯU VỸ BỬU   


More...

THU CHẠM VÀO BA BỂ

By LƯU VỸ BỬU

 

      Đêm mùa thu ở Ba Bể (và có thể những mùa khác cũng vậy) yên tĩnh lạ thường. Sau buổi giao lưu văn nghệ với các cô gái sơn cước đến từ bản Pác Ngòi là mục nướng cá suối lai rai với rượu ngô và rượu... Tây. Mặc dù cá suối ở đây ngon chẳng kém gì cá Niêng ở miền núi Quảng Nam nhưng đám rượu cũng nhanh chóng tàn. Uống rượu bên than hồng của đêm lửa trại có những thú vị riêng nhưng dưới ánh trăng non sương giăng mờ mờ trên dãy núi sự ồn ào của "tục tửu" e không thích hợp.
      Tôi không uống được bia rượu. Lúc này tôi ao ước có được một ấm trà và một vài người bạn. Ngồi đó chẳng cần nói năng gì chỉ lẳng lặng nghe sương đêm len lén thấm vào người; lẳng lặng cảm nhận hương núi rừng xua đi những bụi bặm phố phường;... Chỉ vậy thôi là cuộc sống trở nên nhẹ tênh. Mà quả thật khi đặt chân đến hồ Ba Bể sự mệt mỏi của quãng đường dài 250 km từ Hà Nội lên đến đây nhanh chóng tan biến trong tôi.
      Đêm ở Ba Bể lung linh như trong huyền thoại xa xưa. Trăng non chênh chếch trong sương mờ. Cảnh vật yên ắng không một âm thanh không một bóng người. Cái thinh lặng không làm người ta thấy lẻ loi cô độc mà gợi lên những thi vị những bềnh bồng của cảm giác gặp lại người tình đầu sau mấy mươi năm bặt tin... Tôi ngồi trên lan can nhìn ra. Bây giờ thì khó phân biệt được núi rừng. Một màu xanh đen dưới ánh trăng nhạt nhoà khiến tôi liên tưởng đến cảnh vật trong câu chuyện Từ Thức gặp tiên... Bất giác nhớ đến câu hát "...mây mờ buông xuống núi đồi và trong lòng mơ hơn cả ngoài trời. Cỏ cây hoa lá thương nhớ mãi người đi và dâng sầu lên mi mắt người về..." của bài hát Nụ cười sơn cước quen thuộc.

oOo

      Tôi rời khỏi giường trời vẫn còn tối. Tôi vốn mất ngủ dù chuyến đi dài khá mệt mỏi. Nhưng cái ao ước muốn là người đầu tiên nhìn bình minh mới thực sự làm tôi thêm khó ngủ. Tôi mở cửa bước ra ngoài. Trời se se với tôi là mát mẻ nhưng với những người bạn đồng hành từ phương Nam nắng gió thì chắc cần thêm một chiếc khăn quàng cổ hay áo khoát mỏng. Tôi nhìn lên khoảng không những dãi mây vắt ngang các sườn núi mỏng mảnh vừa đủ để nhìn thấy những rừng cây xanh mờ mờ ẩn hiện phía sau. Mỏng mảnh vừa đủ để cảm nhận rằng giữa cuộc sống thực còn có một thiên đường dành cho những người lương thiện tìm thấy niềm vui.
      Có thể nói bấy giờ chỉ một mình tôi với thiên nhiên Ba Bể. Những người bạn đồng hành nếu không say ngủ thì cũng nấn ná trên giường chưa muốn ra khỏi phòng. Tôi men theo đường mòn đến khu vực nghiên cứu thảm thực vật của vườn quốc gia Ba Bể đã bỏ hoang hương lá rừng ẩm mục sương khói và mây quấn quýt những sườn núi tạo thành một bức tranh thuỷ mặc không nằm trên khuôn vải mà hiển hiện trong tầm mắt. Tôi leo lên tầng thượng của quán cà phê vẫn còn đóng cửa. Những chiếc ghế đẫm ướt sương đêm nằm lẻ loi vì có lẽ cũng khá lâu ít ai đến đây. Từ sân thượng lộ thiên này nhìn tứ bề đều là núi tôi mặc sức tận hưởng quà tặng của thiên nhiên. Bất giác tôi thầm cám ơn những khách du lịch chưa đến đây và không muốn đến đây. Bởi nếu có dấu vết của họ Ba Bể rồi cũng trở thành Sapa trở thành Đà Lạt hỗn độn và tục luỵ.
      Buổi sáng mây thu bàng bạc trên tầng không lòng người thư thái và những cảm giác bình yên tự tại đến một cách tự nhiên như thể mở cửa phòng khách sạn chúng ta chạm mặt với một thế giới khác xa lạ nhưng quen thuộc gần gũi lạ kỳ.

oOo

      Ngồi trên thuyền xuôi theo dòng sông Năng. Nước từ nguồn đổ về đỏ ngầu phù sa. Con sông chạy giữa hai bờ núi thấp thoáng những bản làng người Tày ẩn hiện. Tự nhiên tôi chợt nhớ đến bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng: "Người đi Châu Mộc chiều sương ấy; Có thấy hồn lau nẻo bến bờ; Có nhớ dáng người trên độc mộc; Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa....". Tại sao nhớ thì không giải thích được! Chắc cũng vì những chiếc thuyền độc mộc nằm chơ vơ bên bờ sông? Hay những mái nhà tranh nho nhỏ nép bên triền núi? Hay dòng nước lũ... Mỗi thứ một chút như từng màu sắc để tạo nên bức tranh như từng nốt trầm bổng tạo nên giai điệu...
      Tôi cũng may mắn được đến nhiều nơi nhưng chưa nơi nào tạo cho tôi cảm giác sảng khoái mà êm đềm mãn nguyện mà tiếc nuối như Ba Bể. Ba Bể nên thơ nhưng không chỉ có câu chuyện thần tiên mà còn có sự hùng vĩ của núi rừng. Cảm giác choáng ngợp ấy cứ đeo đẳng theo tôi và có lẽ sẽ còn nguyên vẹn những rung động ấy nếu cô gái hướng dẫn đừng quá nhiệt tình "bắt" chúng tôi phải đến tham quan thác Đầu Đẳng phải ghé nhìn Ao Tiên phải viếng đền An Mã. Thác ao và đền thì quá quen thuộc dù đó là cái ao nằm trên  núi và người ta kể rằng nơi đây ngày xưa tiên thường xuống tắm. Bây giờ thì tiên không có người trần cũng chẳng ai đến đây tắm tiên cả dù quang cảnh vẫn còn khá đẹp. Nhưng với tôi cứ dong thuyền chầm chậm trên Ba Bể im lặng thả hồn theo lớp lớp mây trắng phơi trong sắc nắng vàng ong ong của mùa thu đến muộn để hồn quấn quýt mãi "chẳng về xuôi...".

oOo

      Nếu lúc này ai hỏi tôi muốn gì chẳng ngẩn ngại tôi sẽ nói liền: "Xin giữ nguyên Ba Bể như vậy!". Ích kỷ? Có lẽ vậy nhưng những gì trông thấy tôi sợ Ba Bể rồi đây chỉ còn lại cái tên. Thay vào đó là sự ồn ào xô bồ và cả nhếch nhác nữa. Những điều đó sẽ xoá đi điệu đàn tính buồn buồn sẽ làm mất đi những giọng trầm trầm của các cô gái hát then...

LƯU VỸ BỬU

Tháng 9/2010

More...

LAN MAN VỀ NHAN SẮC

By LƯU VỸ BỬU

      Nhan sắc từ lâu vẫn được ví von là một thứ vũ khí lợi hại có khi còn hơn cả bom hạt nhân. Bởi vì vài quả bom hạt nhân giỏi lắm cũng huỷ diệt chừng năm bảy thành phố tỉnh lỵ; còn nhan sắc có thể làm tiêu tùng cả một triều đại thay đổi một vương triều.
      Nhan sắc còn được xem là một tài sản vô giá. Tuy do cha mẹ sinh ra nhưng người đời thường gọi là "của trời cho" hay "đao to búa lớn" hơn thì gọi là "báu vật tạo hoá ban tặng". Nhưng kẻ "phàm phu tục tử" hay người ganh tỵ thì nhếch mép buông ra một câu chẳng hay ho chút nào: "vốn tự có".
      Nhan sắc cũng là một của quý. Mà phàm là của quý thì hiếm và cũng "sớm nở tối tàn". Của quý nên người may mắn có được thì tìm mọi cách phô trương để làng trên xóm dưới đều biết trong nước ngoài nước đều hay. Kẻ thiếu may mắn trong bụng thì ước ao có được thậm chí cầu khẩn tạo hoá xin "nhón tay làm phúc" ban cho chút "thừa cặn" để không được bằng chị bằng em thì cũng thua kém chút xíu thôi. Bụng thì ao ước nhưng ngoài miệng thì gièm pha miệt thị.
      Nhan sắc cũng là con dao hai lưỡi thông thường chủ nhân nhan sắc thì hay nắm đằng lưỡi mà không biết. Giữa đám đông nhan sắc nổi bật hẳn lên nên nhiều "cung tên" nhắm đến. Cung tên không bằng sắt không có mũi nhọn nên giết nhan sắc một cách êm ái nhẹ nhàng có khi ngã người rồi cũng chẳng hiểu tại sao mình chết!
      Nhan sắc không có nghề nghiệp chuyên môn cũng chẳng có bằng cấp kinh doanh nhưng lại làm ra tiền rất nhiều tiền là đằng khác. Đồng tiền kiếm được kiểu này thường là đồng tiền để ngoài ngõ. Đã vậy để nhan sắc tồn tại dài lâu thì lại phải tốn tiền trau chuốt nó nên khi nhan sắc tàn tạ thì đồng tiền còn lại cũng chẳng là bao! Thế nhưng thời hoàng kim của nhan sắc bao giờ cũng làm người khác phải ngoái nhìn phải thèm thuồng. Vì thế nhan sắc nếu không biết giữ gìn thì càng sớm tiêu tan.
      Nhan sắc thời nào cũng là của quý ngoại trừ vài chục năm trước cái ăn cái mặc khiến con người vất vả mệt nhoài nên nhan sắc cũng vì đó mà hẩm hiu. Hẩm hiu nhưng giữa đám đông đồng phục nhan sắc vẫn được ưu tiên ngắm nhìn và là chọn lựa đầu tiên khi tìm người sửa túi nâng khăn. Bây giờ tuy còn nghèo còn khổ nhưng đèn màu vẫn rực rỡ hào nhoáng vẫn được ưa chuộng phồn hoa là hội chợ nhưng có cả khối người sẵn sàng vì nó thì nhan sắc như diều gặp gió cá gặp nước được người tâng kẻ bốc nên càng trở nên đắc chí và... đắt giá!
      Nhan sắc cay nghiệt nhất là thường không tỉ lệ thuận với thông minh với trí lự. Cứ theo dõi các cuộc thi ứng xử của nhan sắc thì sẽ rõ. Nghĩ cho cùng đã có nhan sắc mà còn thông minh trí lự hơn người thì hoá ra ông trời... bất công quá! Cho ai cho một lấy ai cũng lấy một bù qua sớt lại để giữ công bằng mới đúng đạo chứ!
      Nhan sắc thường sợ tuổi già. "Mỹ nhân tự cổ như danh tướng". Nếu sinh ra trởi bắt xấu thì nhiều tuổi thêm năm bảy nếp nhăn nữa cũng chả sao. Đằng này nhan sắc không bao giờ chịu một vết chân chim đè lên mặt nên sáng trưa chiều tối công việc đầu tiên của nhan sắc là kiểm tra có "vết tích" lạ nào trên mặt không để vội vã điều chỉnh sửa chữa kịp thời. Cũng chính vì thế mà nhan sắc trước thường tỵ nạnh với nhan sắc sau dù ngoài mặt cứ "thơn thớt nói cười".
      Nhan sắc cũng kèm theo bạc phận. "Hồng nhan đa truân" mà! Cũng chẳng sai khi nhìn lại những nhan sắc nổi đình nổi đám có mấy ai được cuộc sống ấm êm. Từ xưa đến ngày nay cũng vậy số nhan sắc sống hạnh phúc đếm trên đầu ngón tay. Mà hầu hết đó chính là lúc nhan sắc chối bỏ mình để sống cuộc đời bình thường như... Thuý Vân.
      Nhan sắc suy cho cùng vẫn là... nhan sắc. Suy cho cùng vẫn là một loại "hàng hoá" (xin đặt trong ngoặc kép) dành cho quý ông. Nếu nhan sắc sống với nhau thì có (hay mong có) nhan sắc để làm gì? May mắn (hay xui xẻo) trái đất này không phải tất cả đều là nhan sắc. Nếu không nhan sắc trở thành nhàm chán ế ẩm và chẳng ai đoái hoài.
      Nhan sắc nói cho công bằng chẳng tội tình gì. Tội tình chăng là những người sở hữu "báu vật tạo hoá ban tặng" đã quá nhiệt thành khai thác nhan sắc theo hướng dễ dãi nhất và cũng cay đắng nhất? Tội tình chăng là những người vẫn được xem là có quyền thụ hưởng nhan sắc đã xem nhan sắc như một thứ trang điểm cho mình một thứ tạo hào quang cho mình để rồi nhan sắc trở thành tội đồ và người sờ hữu cũng như người thụ hưởng nhan sắc bỗng hoá thành nô lệ cho chính nhan sắc ấy.

                                                                        

oOo


      Nhan sắc thanh thật thú nhận tôi vẫn yêu nhan sắc. Nhưng tôi yêu hơn một nhan sắc khác chìm khuất trong một nhan sắc...
      Chiều chủ nhật vô vị và vô tích sự nghe các nhan sắc bàn tán về cuộc thi nhan sắc mà lan man.

LƯU VỸ BỬU

                                  

More...

MỘT CHIỀU RẢNH RANG

By LƯU VỸ BỬU

      1.Chiều không biết làm gì! Báo in đọc xong từ sáng báo mạng thì mỏi mắt quá. Vả lại cũng chẳng có gì để quan tâm cả ngoài chuyện thắc mắc là tại sao gọi một người bị khai trừ đảng cách chức chủ tịch là "đồng chí"? Hiểu theo nghĩa thông thường "đồng chí" là cùng chung chí hướng. Còn hiểu theo nghĩa sâu rộng thì đó là người cùng sống chết với mình để thực hiện lý tưởng hoài bão nào đó. Vậy gọi nhau là "đồng chí" trong trường hợp này e chẳng "phải đạo" chút nào! Có lẽ do thói quen hay gọi theo kiểu "đầu môi chót lưỡi"? 
      Nhớ lại chuyện cũ có chú cán bộ được phân công giới thiệu quan khách lên cầm micro cứ mở miệng là "trân trọng giới thiệu đồng chí" nên "vui miệng" giới thiệu luôn "đồng chí mục sư..." khiến hội trường "ồ" lên... kinh ngạc!
   
      Báo chí và cán bộ các cấp cứ gọi cán bộ Trung quốc cũng bằng từ "đồng chí". "Đồng chí" kiểu gì mà ngoài miệng thì cam kết tôn trọng lãnh thổ lãnh hải và "đối thoại" trong việc giải quyết những tranh chấp chủ quyền nhưng sau lưng lại "bật đèn xanh" sai thuộc hạ xây dựng chiếm đóng bất hợp pháp lãnh thổ nước ta?

      Những chuyện như vậy có lẽ gọi là... "phản chí" thì chính xác hơn (!?).

      2.Đang nhâm nhi ấm trà tuyết Sapa thì H. anh bạn đồng hương đến chơi. Vừa ngồi xuống ghế chưa kịp uống nước anh bạn đã "than thở" trong nỗi hoan hỉ không giấu diếm: "Mới chạy cho thằng nhỏ vào lớp 1 hết 20 triệu đó ông!". "Làm gì mà dữ vậy?". Anh bạn tiết lộ: "Nếu vào trường gần nhà thì không tốn đồng xu nào. Mình  bỏ tiền để xin cho nó học khác tuyến vì trường này khi lên cấp 2 sẽ vào thẳng trường trọng điểm của quận". "Ông đầu tư xa vậy ư? Sao không alô nhờ anh T. cho đỡ tốn?". "Thôi sợ làm phiền ảnh". "Mà ông lo như vậy cũng phải. Gần sáu mươi tuổi mà có con học lớp 1 chắc hôm đi xin học họ hỏi cháu nội hay cháu ngoại phải không?". Anh bạn cười toe toét: "Không sai! Mình khoe con chứ không phải cháu ai nghe cũng tròn mắt!". Tôi chưa kịp phản ứng thì anh đã ‘bồi" tiếp: "Mấy cha cười mình già mà có con mọn nhưng trong bụng thì ước đêm ước ngày được như mình đó!". Nghe câu này tôi... giật thột một cái. Cha này nói người khác hay nói xiên nói xỏ mình đây ta?
      Nhân chuyện "chạy học" chợt nhớ đến cô bạn nhỏ lãnh đạo một trường mẫu giáo từng "khoe": Mùa này là mùa "kiếm ăn" của hiệu trưởng mà. Đúng vậy không nhỉ? Nhưng hình như ở nơi khác các thầy cô lại kiên trì thuyết phục động viên cha mẹ cho con đến trường vì sợ các em... mù chữ. Hai cảnh đời oái ăm cay nghiệt thật.

      3.Vừa rồi người bạn khoe con mình năm nay lên lớp 12. Trời hôm nào còn thấy nó rụt rè ở lớp mẫu giáo thoắt một cái đã là học sinh năm cuối cấp rồi. Thời gian không có chân nhưng có... cánh "bay" nhanh quá trời chẳng trách gì người xưa ví von "bóng câu qua cửa sổ". Nói là nói vậy chứ nghĩ lại chặng đường hơn 12 năm qua bạn tôi vất vả biết bao nhiêu để đứa bé chập chững ngày nào bây giờ đã lớn khôn và chuẩn bị bước vào đời.
      Vừa rồi dự sinh nhật của một người bạn. Trong không khí tưng bừng náo nhiệt ai nói nấy nghe tiếng một người dõng dạc: "Mấy ông mấy bà tranh thủ vui chơi đi làm ít ít lại để mai kia già rồi bước không nổi không đi đâu được đỡ phải tiếc nuối!". Tiếng đồng tình nhao nhao. Tôi tự nói với mình: "Ừ làm ít ít lại có được không? Chắc là chưa mình phải làm nhiều nhiều hơn nữa vì còn những "món nợ" kiếp này chưa trả xong. Cố gắng làm trong 2  năm nữa rồi "ít ít lại" hoặc chuyển sang cách làm khác vừa làm vừa chơi".
      Lại có tiếng ai đó: "Bữa nay bắt đầu thấy bán bánh trung thu trên phố rồi đó". Tiếng một người khác: "Già rồi mà quan tâm đến bánh trung thu làm gì không biết!". Tôi nghĩ chắc bạn mình cám cảnh tuổi "heo may đã về" chứ bánh trung thu giỏi lắm cũng cắn chừng góc 8 là thấy ngán. Ừ mùa thu đã "len lén tâm tư" rồi đó. Mùa này mà lang thang Hà Nội ngắm hoa lộc vừng nở ở Hồ Gươm rồi ngược Mai Châu hay làm một vòng Tây Bắc sang Đông Bắc hẳn là tuyệt vời. Nghĩ vậy bèn a lô liền. Nào ngờ nhận được cái nguýt dài gần bằng đường ray Hà Nội - Sài Gòn: "Già rồi nên lẩm cẩm! Sao đi được?". Tôi cắc cớ hỏi lại: "Bà năm nay bao nhiêu cái xuân rồi? Biết đâu sau chuyến đi được ông bà thương cho tôi cái lộc già để 6 năm sau tôi như ông bạn H. của tôi chống gậy đến trường xin cho con nhập học không chừng!".
      Nói là nói vậy chứ ở đời chuyện gì cũng có thể xảy ra! Biết đâu lộc thiệt không chừng! Nhưng nghĩ đến cái cảnh mình "rửa chân lên bàn thờ ngồi ăn trái cây" mà con thì...
      Ủa vậy mà hết buổi chiều rồi!

LƯU VỸ BỬU

More...

LĂN THEO TRÁI BÓNG TRÒN

By LƯU VỸ BỬU

       Trong không khí "ồn ào" của Cúp bóng đá thế giới mà không viết gì về trái bóng tròn nghĩ cũng bạc bẽo với nó quá! Trong khi trái bóng tròn với tôi có quá nhiều điều để nói.

      1.Trước hết "sự nghiệp" bóng đá của tôi cũng đủ... hỉ nộ ái ố chẳng kém bất kỳ danh thủ bóng đá nào (!?). Những năm học tiểu học mặc dù mẹ cấm và sẵn sàng... vung roi quết vào mông nếu cãi lời tôi vẫn lén mẹ rủ thằng em kế và mấy đứa bạn hàng xóm vác trái banh nhựa đi... đá dạo khắp xóm trên làng dưới. Banh nhựa là sau này chứ trước đó là trái banh được mấy đứa bạn học cùng lớp nhưng lớn tuổi hơn tôi rất nhiều (sau này mới biết chứ hồi đó đâu để tâm chuyện tuổi tác bao giờ) bện bằng lá dừa lá dứa. Banh bện bằng lá dừa thì qua một chiều "thi đấu" là tả tơi nên mới thấy hồi đó "sang" thiệt chiều nào cũng có banh mới để đá (!).
      Mê đá bóng là vậy mà không hiểu sao lên cấp 2 tôi không chơi đá bóng nữa. Ngồi suy nghĩ mãi cũng không tìm ra lý do nào để giải thích cả. Mãi đến khi khăn gói ra Bình Quý dạy học chiều chiều rảnh rỗi nhập với thanh niên địa phương và học sinh ra cánh đồng vừa gặt xong đá banh cho vui. Đá được vài bữa thì được mời làm... trọng tài vì "thầy đeo kính đá bóng nguy hiểm lắm". Bắt làm trọng tài thì làm trọng tài nhưng trọng tài này chưa kinh qua một buổi học luật nào nên "sự nghiệp" cầm còi chưa hết một trận cầu đã bị cho ra ngồi chầu rìa. Được vậy cũng phúc lắm rồi vì nếu không phải là thầy giáo chắc bị cả hai đội nhẹ thì mắng nặng thì... động đậy tay chân  vì cái tội thổi... bậy (dốt luật chứ không bênh đội nào)! Vậy mà "nghiệp" đá bóng vẫn...  chưa dứt ra được. Khi chuyển về dạy học tại trường Tân Thạnh thì hầu như chiều nào nếu không mưa thì thầy trò đều tập trung trước quảng trường mà đá bóng. Quần đùi áo ba lỗ cứ thế mà... ra trận. Thi thoảng rủ lớp này đá với lớp kia và để có không khí "lệnh" cho toàn bộ học sinh làm cổ động viên reo hò ỏm tỏi đến độ bị... nhắc nhở. Và tất nhiên tôi được vào sân đá đàng hoàng và được (hay giành không nhớ nữa) đứng tiền đạo phải thỉnh thoảng cũng có vài cú chuyền vào trung lộ ngon lành. Mỗi lần nhớ tới chuyện này tôi không sao quên được dáng bộ chạy te te của anh bạn đồng nghiệp Nguyễn Bá Hoà (nay về dạy ở trường Đại học Quảng Nam) và cậu học trò tinh quái Nguyễn Văn Thuận (hiện ở Pleiku tháng nào cũng gửi cà phê xuống cho thầy). Sau này khi gặp lại mấy đứa học trò cũ là "đối thủ" chúng nó mới... thú thật là "hồi đó sợ thầy quá nên không dám kèm sát". Té ra làm thầy suy cho cùng cũng... có lợi ghê!
      Nhưng lần ra sân "oai" nhất là khi về dạy ở Tam Dân. Không nhớ là năm nào chỉ nhớ là có một trận đấu giao hữu với thầy trò trường Tam Thái 1 tôi được mặc quần đùi áo có số nghiêm túc. Áo quần giày vớ ngon lành vậy nhưng ra sân tôi cứ toàn... chạy gió và suốt trận đấu (thua thầy trò Tam Thái 4 hay 5 bàn không gỡ) tôi chạm bóng đâu được vài lần... Sau trận đấu này tôi chính thức... "giã từ" trái bóng tròn.

      2.Không đá thì xem! Tôi cũng hò hét cổ vũ cho đội tuyển quốc gia một cách nhiệt thành như hàng triệu người hâm mộ khác. Rồi qua một vài mùa thi đấu qua vài lần Sea Games vài giải "vô địch Đông nam Á" tôi đâm ra nản lòng. Tôi để ý thấy cầu thủ nào báo chí ca ngợi thì không sớm thì chầy cũng rơi vào chỗ "mất phong độ" hay sống sa đọa truỵ lạc. Số tiền họ kiếm được ngày càng tỉ lệ nghịch với phong cách đạo đức. Mà không chỉ cá nhân cầu thủ câu lạc bộ bóng đá nào sau vài trận đạt thành tích tốt được ca ngợi là "hiện tượng" thì cầm bằng trận kế tiếp đó... ngã ngựa. Tại sao vậy? Một là hãnh tiến hai là bị "quần hùng" liên kết dập cho "biết thân biết phận". Có một điều tôi nhận thấy là trình độ học vấn của không ít cầu thủ khá thấp. Có cầu thủ học chưa hết cấp 2 nhưng có năng khiếu đá bóng được các câu lạc bộ mời về với tiền lương cao ngất ngưỡng. Câu lạc bộ cần tài năng bóng đá để phục vụ việc kinh doanh nhưng lại quên nhiệm vụ hết sức quan trọng là nâng cao trình độ học vấn tạo điều kiện để các cầu thủ nâng cao kiến thức rèn luyện nhân cách của mình nên mới dẫn đến chuyện các tài năng bóng đá có tuổi nghề quá ngắn. Nếu không sa vào những cám dỗ mua bán dàn xếp tỉ số thì họ cũng rơi vào chỗ lắm tiền nên ăn chơi đua đòi... Bóng đá Việt Nam hiện nay vẫn tồn tại như những đội bóng làng trên một sân chơi có quy mô lớn hơn chứ chưa thể hiện được rõ bản lĩnh và đẳng cấp của mình trong khu vực chứ nói gì đến châu lục hay xa hơn. Quan sát đội tuyển quốc gia hay đội tuyển U23 thi đấu người xem dễ dàng nhận ra sự thiếu tự tin lộ rõ trên gương mặt cầu thủ và lối chơi của cả đội. Chính vì thế liệu pháp tinh thần luôn được "bơm hơi" và trên các phương tiện thông tin đại chúng những cụm từ: "thi đấu lăn xả" "thi đấu nhiệt tình" được sử dụng một cách hào phóng nghe như là lời... mỉa mai chứ không phải lời ngợi ca. Mà quả thực "thi đấu lăn xả" nghĩa là thế nào? Đá bóng phải có chiến thuật thậm chí chiến lược phải có kỹ thuật cá nhân bằng trí tuệ chứ đâu có thể ra sân bằng sức mạnh cơ bắp hay liều mạng như kẻ vũ phu được.
      Báo chí (chính xác hơn là phóng viên thể thao) nhiều khi cũng "vui quá" mà trở thành "chuyên gia bóng đá" là "huấn luyện viên" chứ không còn bình tĩnh nhìn trận đấu (hay đội tuyển) bằng đôi mắt của xã hội. Nói cách khác tín đồ túc cầu giáo ở nước ta cũng ngoan đạo và sùng tín không thua kém một quốc gia nào khác trên trái đất này. Khi họ yêu thì cái gì trong túi cũng móc ra hết; khi họ mất niềm tin thì chắc chắn những lời khó nghe cũng chẳng ngần ngại gì mà không tuôn ra dù ai có ngăn có cản đến mấy đi nữa.
      Bóng đá ở xứ ta và ở xứ người có nhiều chuyện vui. Chuyện cười thứ nhất là ai cũng có thể trở thành huấn luyện viên thậm chí cỡ Maurinho cũng có dù nhiều người chưa bao giờ đặt chân tới cửa lớp đào tạo huấn luyện viên cấp xã phường nói gì cấp cao hơn. Nếu bạn không tin thì hãy đến bất kỳ tụ điểm cà phê hay quán nhậu nào có trương mấy màn hình tinh thể lỏng cực lớn để lôi kéo người đến vừa ăn nhậu vừa xem trong mùa World Cup này sẽ chứng kiến nhiều "huấn luyện viên" vung tay lớn tiếng phê bình huấn luyện viên này dở khen ông kia hay và cuối cùng là: "nên bố trí thằng này vào chỗ đó" hay "thay mẹ thằng đó ra" hoặc cụ thể hơn: "nên chơi đội hình thấp phòng ngự chặt phản công nhanh" ... Tóm lại nếu trên bàn cà phê hay bàn nhậu hôm đó có bao nhiêu người là có bấy nhiêu... huấn luyện viên!
      Thời gian gần đây trên sóng truyền hình có mục Bình luận sau trận đấu. Mục này cũng hay cũng vui nhưng vui nhất là các huấn luyện viên và chuyên gia bóng đá "made in Vietnam" thứ thiệt nói rất hay về bóng đá tỏ ra am tường và có tầm nhìn rất sâu về từng cầu thủ từng đội tuyển (phạm vi thế giới và khu vực) nhưng khi nhìn lại thì câu lạc bộ của họ cứ đì đà đì đẹt cuối bảng Giải bóng đá trong nước.
      Mấy tuần nay mất ngủ vì bóng đá làm việc thì lơ mơ. Thấy cũng hư người nhưng tặc lưỡi còn mấy hôm nữa thôi cố lên 4 năm mới có một lần mà (nói vậy chứ 2 năm nữa lại thức vì Euro 2012) để trấn an động viên mình. Lại sực nhớ đến bóng đá trong nước mà buồn. Cúp thế giới đã biến sân chơi V-League thành chợ chiều đìu hiu vắng vẻ.

LƯU VỸ BỬU

More...

TÌNH QUÊ MỘT NỖI

By LƯU VỸ BỬU

 

      Trên đời có lẽ sung sướng nhất là được về thăm quê cha đất tổ được ngồi ăn những món ăn mình thích từ thuở nhỏ được thoải mái nói tiếng quê mình được gặp lại những người thân quen cũ ...
      Những ngày cuối tháng 4 vừa qua tôi trở thành người sung sướng nhất theo cái nghĩa của riêng tôi.
      Về đến Tam Kỳ sau phần nghi lễ phải có công việc tiếp theo của tôi là hỏi đứa cháu kêu bằng bác: "Họ bán cái chi mà chở thùng đựng đá phía sau vậy?". Đứa cháu lễ phép trả lời: "Dạ ốc ruốc đó bác.". Chỉ nghe đến từ ốc ruốc là hai tay... ngứa ngáy rồi. Tôi vùng đứng lên bước ra cửa. Đứa cháu biết ý bác bèn gọi giật: "Bác để con mua cho!". Tôi phẩy tay. Đứa cháu nói vói theo: "Ba ngoàn một lon bác nghe!". Cái giọng Quảng Nam quê kệch sao ấm áp quá trời. Nhưng cô bán ốc thì... chua ngoắt: "Một lon bốn ngoàn". Đứa cháu nghe kịp la lớn: "Ê ba ngoàn thôi bà!". Cô bán ốc cười lõn lẽn che cái tội thấy người lạ nói thách. Tôi mua hai lon ốc ruốc và ngồi bệt xuống nền nhà lấy mấy cây gai chanh ra lể. Ốc ngọt ơi là ngọt. Ăn tới đâu thấy tuổi thơ hiện ra đến đó hít hà và nước mắt nước mũi chảy thành dòng nhưng tay thì cứ thoăn thoắt như mấy cô gái Đà Lạt đan áo len. Đứa cháu làm bộ làm tịch lúc đầu từ chối không ăn nhưng coi bộ không nhịn được nữa cũng sà xuống. Hai bác cháu làm một hơi hết hai lon ốc...
      Buổi chiều khoảng 3 giờ nghe... thèm ăn. Lén mẹ già xách xe chạy ra quán mì Quảng kêu một tô mì. Cô chủ quán ngày xưa mập mạp tròn trĩnh và dễ nhìn nay đã là một bà tóc lốm đốm bạc và đi đứng như... gấu bưng ra một tô mì nóng hổi. Nhìn tô mì tự nhiên đâm no và chẳng muốn ăn. Thấy tôi "mất khí thế" cô chủ quán tới hỏi: "Răng ngó mà không ăn?". Tôi cười buồn: "Tại cái... trứng cút! Tôi chưa hề ăn mì Quảng mà có trứng cút...". Cô chủ quán xì một cái dài như còi xe lửa: "Tô mì đó xưa rồi! Chừ phải có trứng cút có chả người ta mới ăn... Anh không ưng thì tôi lấy ra có khó chi!". Trong lúc tôi khổ tôi sở tìm trong tô mì ngay trên đất mình sinh ra chút hương vị cũ càng cô chủ quán... thuyết minh thêm: "Tam Kỳ bây chừ cái chi cũng phải thay đổi mới buôn bán được phải bắt chước Sài Gòn mới được...".
      Nghe vậy hèn chi ngồi trên xe buýt từ Đà Nẵng về Tam Kỳ tôi bắt gặp nhan nhản những bảng hiệu: "Mắt kính Sài Gòn" "Dán keo xe Sài Gòn" thậm chí hớt tóc cũng trương bảng "model Sài Gòn". Mà đâu chỉ ở Quảng Nam Đà Nẵng lần trước trên đường thiên lý tôi cũng bắt gặp những bảng hiệu đó ở ngay Hà Nội Quảng Ninh Bình Định Nha Trang và tuốt dưới Cà Mau Tây Ninh... Chà cái "made in Sài Gòn" coi bộ có giá quá trời. Của đáng tội những cái đó toàn đổ dỏm không à. Thử vào tiệm "mắt kính Sài Gòn" thì thấy toàn nhãn hiệu nổi tiếng thề giới nhưng được sản xuất ở... biên giới Việt Tàu. Tôi đoan chắc là ai đó bước vào tiệm "mắt kính Sài Gòn" ở ngay đất Sài Gòn sẽ nghe nhân viên bán hàng ở đây... không nói tiếng Sài Gòn. Vậy mà người ta cứ tưởng "ngon lành"!.
      
Cũng tội cho Sài Gòn những cái hay cái đẹp thì ít được học tập mà những cái lố cái bịch thì được sao chép thậm chí cắt dán y chang. Rồi người ta lại tiến thêm một bước nữa là "tân trang" các đặc sản địa phương theo "phong cách Sài Gòn" như tô mì Quảng tôi ăn khi chiều.
      Sáng hôm sau từ tờ mờ cô em đã gọi điện dặn: "Sáng ni anh đừng ăn chi hết nghe. Đợi em qua đưa đi ăn món "giữa trời quê hương". "Giữa trời quê hương" là tên thằng bạn tôi đặt cho món... bánh bèo ngồi ăn giữa vườn tre mát rượi. Chưa kịp mặc đồ thì đã thấy cô em xuất hiện. Mà không chỉ một mình đằng sau một đoàn dài chừng 9-10 đứa lớn có bé có toàn là em út con cháu không à! Quán bánh bèo này tôi từng đến một lần rồi nhưng lần này thì chỉ cần ra phía sau nhà tôi người ta quy hoạch làm đường ngang đường dọc nên chỉ cần vài phút là tới. Đội quân này kéo đến coi như chủ quán không làm kịp bánh để bán rồi. Quả không sai những cái xiên ngoay ngoáy liên hồi trận và khi đứng lên đứa em dành trả tiền. Trời chưa tới 50.000 đồng. Thì ra bánh bèo một chén có 500 đồng. Tôi chợt nhớ đến quán bánh bèo cây Tre (tên này do học trò trường Nữ trường Đức Trí lúc bấy giờ đặt chứ quán chẳng có tên chỉ là túp lều tranh nho nhỏ) hồi những năm 1970 quá chừng. Tôi cũng nhớ quán bánh bèo đối diện với quán cà phê Mê Khúc ở đường Cù Lao khu Phan Xích Long hay quán bánh bèo ở đường Trần Mai Ninh đường vào chợ Bà Hoa ở Sài Gòn. Có điều bánh bèo ở đây có giá tới 2000 - 2500 đồng/chén mà nói thiệt không ngon bằng.
      Coi như món bánh bèo cứu cho tô mì Quảng một bàn thua.
      Nhưng món "đã" nhất lại là khoai chà. Cô học trò thương thầy nghe thầy nói thèm khoai chà đã lặn lội tìm mua biếu thầy. Những hột khoai chà to nhỏ không đều nhau ăn tới đâu nghe mùi vị ngọt lịm của nó lan tới đó. Tôi nhớ tới những ngày mưa dầm trên Tam Dân. Mấy thầy trò ngồi ăn khoai chà vừa ôn bài. Hồi đó dân cũng đói mà giáo viên lại thê thảm hơn nên món khoai chà chẳng khác gì "bào ngư yến sào" của dân xứ giàu. Sau này đọc báo nghe ví von khoai lang Việt quý ngang ngửa với sâm Cao Ly cũng thấy hả lòng đôi chút. Cám ơn em nghe  Huấn cô học trò mồ côi cha mẹ từ thuở nhỏ thương thầy như cha như anh cho đến tận bây giờ.
      Món khoai chà thì chỉ có "made in Quảng Nam" chứ ở Sài Gòn thắp đuốc cả ban ngày chắc cũng không tìm ra một hột.
      Thanh minh tôi về Cẩm Thanh Hội An quê ngoại để chạp mả. Bà con tộc ngoại đông đúc tôi chỉ biết chừng chục người trong số hơn hàng trăm người có mặt. Ông anh trưởng họ thương thằng em 35 năm mới gặp lại dẫn đi giới thiệu từng người một nhưng tới bàn thứ hai thì quên bàn thứ nhất cứ xưng hô lộn xộn cả lên. Người vai ông thì tụt xuống làm anh; con cháu thì tự nhiên nhảy lên làm chị ngọt xớt. Lộn đến mức trời nóng quá thôi xin phép ông bà trốn ra ngoài vườn cho mát và khi phải nói chuyện thì cứ như thằng vô học nói trống không à.
      Rời quê ngoại tôi mang theo một bao đậu phụng khá lớn. Đó là món quà của người dì họ: "Bây đem về cho mẹ với tụi mi ăn cho vui. Tao chẳng có cái chi làm quà hết!". Trời dì gần 90 tuổi rồi lưng đã song song với mặt đất lấy chi ra để mua quà chứ!
      Từ Cẩm Thanh tôi lộn về Sơn Phong vào thắp hương cho ông bà tổ tiên bên nội. Khu vườn mả được công nhận là di tích văn hoá của Hội An nhưng không có lối vào. Muốn vào phải băng qua... quán cà phê (!?). Rồi theo đường Cửa Đại tôi về phố cổ. Trên đường đi bắt gặp mấy chiếc xe bán ổi dạo. Nhìn những trái ổi xá lỵ to đùng xanh mơn mởn nhớ tới vườn cây của cô Sáu tôi ở Điện Bàn những năm 60 của thế kỷ trước. Hồi đó mỗi lần được ba dẫn về thăm là mừng hết biết. Cô Sáu tôi có vườn ổi thật sai trái bao giờ về cũng được mấy chị dẫn ra ưng trái nào hái cho trái đó. Bây giờ thấy ổi cầm lòng không đậu dừng xe hỏi mua và trong khi mặc cả lấy một trái cắn thử. Trời "ổi chi mà loạ rứa?". Nó dòn thiệt nhưng lạt nhách. Bần thần chưa biết tính sao thì ông bán ổi cằn nhằn: "Ổi Sài Gòn ngon rứa mà chê!". Sài Gòn đâu có ổi! Ổi ở đâu mang tới Sài Gòn bán thì có nhưng mua mười lần may ra có được một lần trúng ổi ngon...
      Buồn hơn 5 phút. Buồn cho đến quán bê thui ở cầu Mống mới nguôi ngoai.

oOo

      Một chiều cuối tháng tư tôi trở lại Sài Gòn và ngồi với bạn bè ở Serenata. Một lũ Quảng Nam ngồi nói chuyện Quảng Nam bằng giọng Quảng Nam một cách thoải mái tự tin và cả... hãnh diện nữa. Hãnh diện từ thổ nhưỡng khô cằn từ những cơn bão lụt triền miên từ những nghèo đói và từ những khí khái sĩ phu để làm nên những điều diệu kỳ lẫn những ngạo mạn khiến vua cũng sợ chúa cũng lo.
      Tôi yêu quê tôi như bao người khác yêu quê hương của họ. Ở đó không chỉ là nơi lưu cư của tổ tiên tôi từ bao đời trước mà còn là nơi tôi trải qua những tháng năm êm đềm của tuổi thơ để từ đó hình thành nên tôi ngày nay. Cái mảnh đất mà nói như bạn bè tôi: "xa thì nhớ nhưng về hẳn thì không" cứ như một ám ảnh đeo bám lấy thế hệ chúng tôi không rời.
      Cũng chính vì yêu và nhớ quắt quay mảnh đất đó mà chạnh buồn khi thấy chất Quảng Nam ngày mỗi phai lợt đi không chỉ trong cách nghĩ của thế hệ trẻ sau này mà còn ở tinh tuý của những món ăn. Mà hình như không chỉ Quảng Nam đang bị "đồng hoá" bởi lối sống thực dụng văn hoá lai căng nhân cách bị bào mòn... mà nhiều nơi khác cũng đang hứng chịu những thay đổi lớn lao về nền tảng nhân văn.
      Buồn biết mấy khi mai này về Tam Kỳ gọi tô mì Quảng người ta bưng lên một cái gì đó và mì Quảng chỉ còn cái tên...

LƯU VỸ BỬU

More...

NGÀY KHÔNG MƯA

By LƯU VỸ BỬU

     1.Sài Gòn mấy hôm nay nắng nóng khô người. Ngồi đâu cũng thấy nóng và người cứ ram ráp mồ hôi. Chán nhưng không biết làm sao! Chợt nhớ đến hai câu thơ của người bạn: "Ngồi buồn ta bứt sợi râu; Ta làm sợi cước ta câu cuộc đời". Râu thì từ lâu không quen dưỡng ngày nào cũng cạo nên chẳng có sợi nào để bứt. Vì vậy cuộc đời vẫn còn đó vẫn cứ ngụp lặn như vốn có. Rồi lại mừng thầm vì biết đâu có sợi râu ta câu cuộc đời lên thấy toàn màu hồng thì sướng quá hoá... rồ. Còn thấy toàn màu đen có khi lại đứt gân máu lăn đùng ra đó không chừng. Thôi phàm ở đời cái gì "ẩn ẩn hiện hiện" nó hấp dẫn hơn nó khêu gợi hơn. Cũng như cô gái kia dù là hoa hậu hay chị em song sinh với thị Nở cứ tồ tồ ra thì chắc cũng hấp dẫn bằng "mờ mờ mịt mịt".

Nói đến thơ tự nhiên nghĩ đến gần đây đọc nhiều bài thơ đọc đi đọc lại vẫn không hiểu tác giả nói gì. Tức mình bèn bắt chước làm bài thơ lục bát này:

                          Hoàng hôn về nắng ùa ra
         Chu vi diện tích ta bà tình yêu
                       Đường cong eo nhỏ liêu xiêu
         Thương con cò khóc giữa chiều mồ côi
                       Hoài thai em đứng em ngồi
         Dưới chân dấu dép còn hài thân anh
                       Thưa rằng rau cỏ màu xanh
         Hoa phượng màu đỏ trên cành giỡn trăng
                       Khuya nay anh trải chiếu nằm
         Để em gối chiếc cho bằng cô đơn.

   Viết xong gửi cho cô bạn đọc. Cô bạn đọc xong hỏi: "Anh muốn viết cái gì vậy?". Trả lời: "Nói thiệt với em anh mà biết anh viết cái gì anh chết liền! Thơ siêu tưởng siêu hình và siêu ý; ai muốn hiểu thế nào thì tuỳ. Hay em lấy post lên blog của em? Em đẹp gái lại tròn trĩnh nên thế nào cũng có vài chục cái comment vào đưa...  em lên cung trăng luôn!". Nói chơi nhưng sợ cô bạn vốn thiệt thà dễ tin nghe lời làm thiệt bèn ráng nói thêm: "Nói vậy chứ em đừng post nghe. Em mà lên cung trăng anh dưới này không có ai... hôn anh anh chết mất còn gì!". Cô bạn đọc xong gửi cho cái mặt nạ... nhăn nhó trông dễ yêu hết biết!

      2.Hồi mới vào đệ nhị cấp tự nhiên thấy mình "quan trọng" hẳn ra. Đi học thì thôi; còn ngày nghỉ cứ la cà mấy quán cà phê trên tay cầm những cuốn sách nặng chịch nặng theo nhiều nghĩa khác nhau. Những cuốn sách của H.Hesse J.P. Sartre Phạm Công Thiện A. Camus Krisnamuti ... toàn là những văn hào nổi tiếng với những tác phẩm đọc không nổi nuốt không vô nhưng ngày nào cũng cứ cặp cặp bên người để thiên hạ... lác mắt chơi (!?). Vài năm sau khi đã là chàng sinh viên mới thấy hồi trước mình ngô nghê buồn cười quá chừng. Đó là sau này chứ lúc đó thì đừng hòng! Mặt cứ nhìn lên trời cứ như các nhà... thiên văn không bằng. Đến quán thì kêu cà phê đen không đường. Nghệ sĩ không ai uống cà phê sữa trông "công tử bột" lắm. Uống đến nổi nóng cả người mụn nổi tùm lum hết trơn khiến bà mẹ thấy con trai yêu quý mặt mày có nguy cơ thành... rổ rá hết không biết nghe ai bày ra mua hàng chục hộp thuốc bổ gan về bắt uống cho bằng được. Thuốc gì quên tên rồi chỉ nhớ là đựng trong ống thuỷ tinh muốn uống phải bẻ một đầu đưa vào miệng hút chùn chụt. Hoặc đưa lên miệng hả họng ra rồi bẻ luôn đầu còn lại thuốc tự nhiên chảy vào miệng. Đang say sưa với giấc mộng làm chàng nghệ sĩ thì không ngờ sự cố... đau thương đến. Số là một hôm trời mát mẻ tay cầm cuốn Sói đồng hoang lang thang xuống rừng Cừa ngóng gió sông thì gặp một cô bé. Nói là cô bé vì biết là học sau mình một hai lớp chi đó. Cô nhỏ đang ngồi ăn chè tôi bước tới cười... cầu tài. Cô bé nheo mắt hỏi trống: "Cuốn sách gì vậy?". Tôi đưa cái bìa ra. Cô bé nhếch mép: "Sói mà cũng biết vô quán ăn chè à? Tướng ông mà làm sói đồng hoang sao nổi? Làm chuột nhà thì có!". Nói xong đứng dậy đi mất. Còn tôi tức cành hông mà không biết làm sao cho hả tức!
      Thế là sau vụ đó không thèm cắp sách đưa cái bìa ra để thiên hạ... lác mắt nữa chuyển sang làm thơ viết truyện...

      3.Thơ viết cũng nhiều bài dở nhiều bài tạm tạm ít bài hay hiếm. Truyện cũng vậy. Nhưng ở cái thị xã tỉnh lẻ một chàng thanh niên như vậy cũng đủ để các "em gái" ngưỡng mộ. Đó là chưa kể thỉnh thoảng rủ đứa em gái con ông chú ruột đi cà phê cà pháo khiến càng thêm đông bạn bạn của mình và bạn của em gái. Nghĩ lại thấy tội ông bà già. Có thằng con trai "cầu tự" suốt ngày sống trên mấy ngọn cây buồn mà không biết than thở với ai! Sau này khi mọi thứ mơ mộng bị cuộc sống cơm áo quật cho tơi bời hoa lá chàng tỉnh ngộ thì mọi chuyện đã... hơi bị trễ. Nhưng không sao trời sinh ta ra không cho ta sống đời đại bàng phượng hoàng nhưng cũng không phải kiếp cú mèo hôi hám thì cũng quý rồi. Chàng hài lòng với mình! Nhưng đó là nói với mọi người chứ đêm đêm chàng cũng nghe uất ức trong lòng. Cô bạn từ xa tít mù gửi thư về viết: "Anh bây giờ không còn là anh của ngày xưa nữa rồi! Cuộc đời đá anh bằng cẳng gỗ hay bằng chân bọc nhung thì anh vẫn phải là anh chứ! Đừng cay nghiệt nữa nhé. Em vẫn đêm đêm xoa dầu vỗ yên từng vết thương cho anh đó...". Đọc xong thư chàng thấy lòng nhẹ tênh tắm gội sạch sẽ mở tủ lấy bộ áo quần đẹp nhất bước ra phố đi loanh quanh rồi về để nguyên bộ ngủ một giấc từ trưa đến tối mịt mới giật mình thức giấc. À thì ra một giấc chiêm bao. Chẳng biết có giống giấc mộng Nam Kha không nhưng áo quần nhẫu nhĩ hết và đâu đó có tiếng ai gọi chàng...

      4.Gửi bài viết dở dang này cho cô bạn đọc. Không tới 5 phút sau nhận được hồi âm: "Khùng quá đi! Trời nóng nên người cũng tưng tưng phải không? Yên tâm đi bà thạc sĩ Xuân Lan chuyên gia dự báo thời tiết mới cho biết là sắp có mưa giông rồi đó. Mưa xuống anh sẽ hết "rồ" liền hà...". Chưa biết lấy tựa bài là chi thì mấy dòng chữ giúp cho cái tựa. Ừ thì Ngày không mưa! Nhưng cô bạn đâu có biết không phải trời nóng mà tôi nóng. Bèn cà rỡn: "Không phải chỉ trời nóng mà anh cũng đang nóng. Bây giờ không cần trời mưa chỉ cần ôm em nằm một buổi là hết khùng liền...". "Ừ chờ đó đến liền đây!". Té ra đâu phải có mỗi mình tưng tưng?

LƯU VỸ BỬU

More...

NHỚ KHÓI NHỚ NGƯỜI

By LƯU VỸ BỬU

 

      1.Tự nhiên không làm thơ được. Viết đến câu thứ 3 thì lại thấy buồn. Có người "trách" thơ sao buồn quá vậy dù chẳng có gì không vui. Biết giải thích thế nào khi thơ đăng báo xuân cũng thấy buồn? Chắc tại "mạng" mình vậy! Mà suy cho cùng buồn hay vui cũng chỉ là cảm xúc. Đã là cảm xúc thì... như sáng mai nay trời trở gió khiến lòng muốn tung tăng trên phố để rồi khoảnh khắc sau chợt buồn vì có ai để cùng tung tăng đây?
      Loanh quanh hoài thấy rã rời. Nhiều lúc thèm một cái gì đó nhỏ nhoi mà vẫn không có được. Cụ thể như có hôm thèm ăn một miếng bánh đúc với mắm cái nhưng nghĩ đến đoạn đường từ Gò Vấp xuống chợ Bà Hoa thì đành... nuốt nước miếng nhịn vậy. Sáng nay lại thèm ngồi quán nhưng nhìn quanh không có ai ngồi cùng. Cà phê một mình có thú riêng của nó nhưng có lúc ngồi một mình lại là một cực hình. Bữa nay chẳng hạn! Tự nhiên quắt quay nhớ một bờ vai một bàn tay để nghe mùa màng trôi qua trong cái hiu hiu của một ngày cuối đông. Nỗi nhớ như những con gió mơn man trên da thịt cồn cào trong tâm khảm để rồi bùng vỡ trên mắt cay.
      Ừ nhìn những đoá mai vàng lẻ loi của người đàn ông héo hắt còm nhom bày bán bên lề đường mà nghe nghèn nghẹn trong lòng. Khách qua đường hờ hững chẳng ai buồn ghé. Họ còn vội vã với công việc cuối năm; còn đắn đo mua sắm những thứ thiết yếu hơn. Hoa thì hãy chờ vài hôm nữa! Nhưng có phải vậy chăng? Hay vì những chậu mai con con của ông không đủ sức làm họ dừng xe ghé mắt? Tôi tần ngần muốn mua giúp ông ta một chậu nhưng nghĩ đến những cánh mai sẽ rơi rụng khi mùa xuân trôi qua lại buộc phải nghĩ đến cái vòng đời nghiệt ngã là thấy chùng lòng.
      Em đừng trách tôi lẩn thẩn! Trời sinh con chim có cánh để bay lượn; sinh con voi con cọp để làm chủ rừng già; sinh con ốc để bò chậm chạp;... và tôi thì sinh ra để vừa thở vừa nhìn những chiếc lá rơi theo gió lăn tăn dọc hè phố mà hình dung bước chân ai đó đang gõ những nhịp điệu buồn tênh. Làm sao để giải thích cho em hiểu rằng ngoài kia gió đông đang vờn quanh ô cửa nhỏ xíu gửi lại những hương vị rất xưa cũ. Thì ra tôi tưởng mình đánh mất những kỷ niệm; ngờ đâu nó vẫn lẩn khuất đâu đó để rồi một hôm cựa mình thức giấc gợi lại cho tôi những niềm đau...

      2.Những ngày giáp tết tôi chợt nhớ Tam Kỳ. Lúc này ngày xưa mẹ tôi làm gì nhỉ? Ba tôi làm gì nhỉ? Tôi nhớ lại mảnh vườn nhỏ sau nhà. Gần một chục cây dừa và những cây ăn trái đơn lẻ đặc biệt là cây vú sữa đã cho chị em tôi những niềm vui không quên được. Cuối năm cũng là dịp để dọn vườn. Không hiểu sao tôi rất thích được đốt lá khô. Ai quét gom lá thì mặc. Tôi chỉ nhận phần tiêu huỷ và coi chừng không để lửa cháy lan ra. Vì thế tôi không bao giờ để lửa cháy thành ngọn. Tôi thích nó âm ỉ và bốc khói hơn mặc dù luôn bị la vì để khói bay ra cả nhà và hàng xóm. Tôi thì nước mắt ràn rụa nhưng mùi khói đốt lá cuối năm như có ma lực thu hút tôi không cưỡng được.
      Sau này khi ra Huế học cũng gần cuối năm sực nhớ đến việc đốt lá trong vườn tôi viết một truyện ngắn lấy tên là Mùi Khói Trong Vườn. Lê Đình Cương là độc giả đâu tiên đọc xong giễu tôi là "thằng lãng mạn và lẩm cẩm nhất nước". Tôi tức mình cầm bản thảo còn mới tinh xé toẹt. Truyện ngắn đó bây giờ tôi chỉ còn nhớ một chi tiết. Đó là hình ảnh đứa con ở xa về quê ăn tết tới nhà vào lúc giao thừa. Thấy mẹ mình đang cúng anh chàng liền rón rén ra vườn ngồi lặng lẽ ngắm nhìn mẹ. Cho đến khi người mẹ thắp hương trong vườn phát hiện ra. Anh bước tới đỡ tay mẹ vào nhà.
      Bây giờ nhớ lại tôi thấy Lê Đình Cương nói đúng thật. Tôi quả là lẩm cẩm và sống trong cõi mơ hồ nào đó. Nhưng nếu có thể sống lại thời đó tôi sẽ không làm khác. Tôi vẫn là tôi ngô nghê dại khờ...
      Cho đến bây giờ tôi vẫn ngạc nhiên nhưng không bao giờ hỏi là tại sao suốt thời gian tôi bắt đầu hiểu biết chưa bao giờ tôi thấy ba tôi cúng giao thừa cả! Lúc tôi còn bé mẹ tôi cúng. Sau này hai mẹ con cúng. Ba tôi giờ giao thừa nếu không nghe radio thì cũng nằm ngủ. Ông hầu như không quan tâm đến chuyện cúng kiến. Mãi sau này ông chú ý đến thì mẹ tôi lại phó mặc cho ông. Có lần lâu lắm rồi có khi đã hơn 30 năm sau khi cúng giao thừa xong hai cha con ngồi uống trà. Chưa bao giờ hai cha con gần gũi với nhau như vậy ngoại trừ những năm sau này ba tôi tuổi cao sức khỏe suy yếu...

      3."Cho tôi lại ngày nào..." Phạm Duy bắt đầu bài hát Kỷ Niệm như thế. Tôi cũng xin được như vậy. Tự nhiên tôi chợt nhớ Hà Lam. Có lẽ ngoài Tam Kỳ và Hội An ra mảnh đất khác ở Quảng Nam mà tôi có nhiều kỷ niệm là Hà Lam. Ở đó tôi chỉ có bạn bè đúng nghĩa bạn bè vô tư hết mình và đầy ắp tiếng cười.
      Mỗi lần từ Tam Kỳ ra Hà Lam tôi thường ghé nhà Nguyễn Hữu Phước (thường gọi là Phước Hội vì ba Phước tên Hội. Không hiểu sao hồi đó ở Hà Lam có thói quen kê tên cha/mẹ sau tên bạn bè như vậy). Sau đó thì cà phê ăn mì gà bà Ba Tự rồi qua Hà Kiều hay lên dốc sỏi hái sim. Chỉ vậy thôi mà gần như tuần nào tôi cũng chạy xe ra. Nhắc đến dốc sỏi đồi sim lại nhớ đến anh sinh viên Vũ Hợi (sau này viết báo soạn nhạc lấy tên là Vũ Đức Sao Biển) với câu hát "về đồi sim ta nhớ người vô bờ..." trong bài hát nổi tiếng Thu hát cho người . Nhân vật chính trong cá khúc này có tên là Thu. Chị Thu là chị của bạn tôi đẹp nổi tiếng không chỉ ở Hà Lam. Chị cũng là nhân vật chính trong ca khúc Bài cho nàng ru con tình cũ của anh Mạc Phụ tức nhà thơ nhạc sĩ Đynh Trầm Ca. Bài hát này có một thời "xôn xao" qua tiếng hát của Lệ Thu trong băng nhạc Ngọc Chánh. Năm 1972 tôi đến thăm anh Mạc Phụ tại ngay ngả ba Vĩnh Điện - Hội An. Anh có chép tay tặng cho tôi bản nhạc này.
      Hà Lam nơi tôi có những người bạn thân thiết đến tận bây giờ. Có đứa ra người thiên cổ như Nguyễn Hữu Sơn Nguyễn Công Long Đinh Thị Phi Yến; có đứa vẫn sống an nhiên tại quê nhà như Hồ Xuân Phúc Nguyễn Văn Thơ ... có đứa thành "ông nọ bà kia" như N.H.H. N.C.K H.V.H ... có đứa bây giờ không sống ở Hà Lam nữa nhưng vẫn đi đi về về như Trương Duy Diệm Trần Văn Nhựt Văn Đức Đán ... có đứa nổi tiếng khắp nước như N.N.A và cũng có đứa mịt mù nơi xứ người...
      Sau năm 1975 về dạy học ở Bình Quý tôi có dịp nhìn Hà Lam dưới đôi mắt khác khó nói là vui hay buồn. Những thay đổi khiến Hà Lam không còn thơ mộng như xưa và trở nên xô bồ phức tạp hơn. Những buổi chiều rảnh rỗi từ Bình Quý tôi đạp xe xuống Hà Lam. Bạn bè vẫn vậy nhưng tình thân có phần nhợt nhạt ít nhiều. Rủ nhau cà phê đi thì đi nhưng lòng hình như không yên. Mãi đến khi có ý kiến đưa ra: "phần ai nấy trả" thì vẻ căng thẳng trên gương mặt bạn bè mới giãn ra. Từ đó rủ cà phê thường kèm theo câu "hợp tác xã" hay "chơi kiểu Mỹ"; nếu không có ai rộng hầu bao chiêu đãi để... cùng thoải mái nhau.
      Rồi bạn bè tứ tán tôi thưa dần xuống Hà Lam. Tôi chuyển trường và bặt luôn Hà Lam nhưng bạn bè vẫn hỏi han nhau. Mãi hơn 20 năm sau tôi có dịp băng ngang qua Hà Lam. Bạn bè có đứa biết tin đứng đón và không đầy 10 phút sau những bạn bè còn lại ở Hà Lam có mặt đông đủ. Lần này thì không cà phê mà thịt heo cuốn bánh tráng món đặc sản số một của Hà Lam được bày ra và đứa nào cũng giành quyền trả tiền.

      4.Sài Gòn những ngày cùng năm tận tháng lại nóng như rang. Tết Sài Gòn với tôi và nhiều người bạn khác buồn và vô vị. Vì thế sau ngày mồng Một đi chùa và thăm bà con những ngày còn lại đến đâu cũng thấy... nhậu và đánh bài. Giết thì giờ là chính! Có người rủ mồng 4 đi Ninh Chữ; lại có người rủ mồng 6 đi Đà Lạt chưa biết nhận lời ai. Đi thì biết chắc sẽ không vui nhưng ở nhà thì buồn.
Mà hình như khi người ta già tết đến lại càng buồn thì phải!
Tha hương tết lại càng thêm buồn!
Cũng trời đất mưa nắng cũng con người đó mà sao không giống... quê nhà. Ôi cái mùi lá khô ẩm mục không cháy thành lửa ngọn sao cứ quẩn quanh trong trí quấn quýt trong lòng mãi thế.
Vườn bây giờ không còn lá để đốt nữa rồi. Ba thì đã đi xa. Mẹ yếu lắm. Giao thừa này ai cúng đây?

LƯU VỸ BỬU

More...