TẢN MẠN NHÂN NGÀY THƠ

By LƯU VỸ BỬU


   1.Với tôi văn học nói chung thơ ca nói riêng là thánh đường. Thánh đường (hay nhiều người ví von là ngôi đền) vì nó có khả năng cứu rỗi con người. Thơ ca không phải tôn giáo hướng tới cực lạc thiên đường mà bản thân nó giúp con người giải thoát những ức chế những bế tắc những ràng buộc những hệ luỵ trong cuộc sống thường nhật.
   Với người khác quan niệm về thơ ca có thể khác. Chuyện đó cũng không có gì lạ! Người ta tuyên ngôn thơ ca vị nhân sinh thơ ca vị nghệ thuật. Tôi nghĩ đơn giản hơn: Thơ ca là phương tiện giúp tôi chuyển tải những cảm xúc và khi viết được một bài thơ tôi thấy lòng mình nhẹ hẳn đi (hoặc phơi phới lên). Những muộn phiền dường như vơi bớt và nếu có người đồng cảm chia sẻ thì muộn phiền ấy càng nhỏ bé. Có khi giúp tôi phấn chấn thấy yêu đời và trở nên lạc quan hơn... Vậy chẳng phải thơ ca đã cứu rỗi tôi rồi sao?
   Nhưng tiếc thay thánh đường của tôi đang bị những tín đồ của nó nhuộm màu son phấn tiền bạc. Không phải kẻ tà ma ngoại đạo nào quấy phá mà chính những người tự xưng là tín đồ đang vấy bẩn ngôi đền một cách có ý thức nhưng hình như với họ đó là điều bình thường (!?). Tôi vẫn làm thơ nhưng không bao giờ là nhà thơ cả! Tôi thích làm  "con chim ngứa cổ hót chơi" thôi. Nhưng tôi thấy buồn vì ngôi thánh đường của mình đã trở thành nơi họp chợ văn chương. Người ta khen nhau không tiếc lời và cũng không ngượng ngùng dù biết những lời khen đó là vờ vịt cốt để lấy lòng nhau...

   2.Tôi không rõ hiện nay nước ta có bao nhiêu nhà văn nhà thơ! Nhà văn nhà thơ trung ương nhà văn nhà thơ địa phương có lẽ lên đến con số vạn. Trong số đó có không ít nhà văn nhà thơ an nhiên toạ hưởng tiền đóng thuế của nhân dân. Đã vậy họ - nhất là những nhà văn nhà thơ quan chức - còn tìm cách bòn rút tìm cách xoay xở kiếm thêm từ ngân sách lợi dụng "hào quang" của thánh đường mà bằng cách này cách khác kể cả hạ cấp để có tiền.
   Tôi cũng không rõ các nhà văn nhà thơ ở Trung quốc Triều Tiên Cu Ba có được bầu sữa ngân sách nuôi dưỡng bảo bọc không chứ ở nước ta tiền đóng thuế của nhân dân được trích ra để trả lương trả thưởng và để chi phí cho các quan nhà văn quan nhà thơ yên tâm sáng tác! Trên thế giới chắc chỉ có vài ba nước (trong đó có Việt Nam) trả lương cho các nhà văn nhà thơ. Và nói trộm có phải vì thế nên văn chương èo uột?
   Nếu ai đó chịu khó làm một phép tính cộng xem từ trung ương đến địa phương tổng số tiền chi cho các nhà văn nhà thơ mỗi năm là bao nhiêu và tiền đầu tư đó mang lại hiệu quả gì (ở đây là tác phẩm) cho xã hội?
   Không chỉ tiền lương (hay tiền công sáng tác (!?) cho các nhà văn nhà thơ) ngân sách còn chi thêm những khoản đột xuất khác. Và không ít nhà văn nhà thơ nhận tiền theo hợp đồng đặt hàng nhưng cuối cùng chẳng có sản phẩm nào giao nộp. Vậy mà họ chẳng chút băn khoăn về việc tiền thì lấy rồi mà sản phẩm thì không có vì biết chẳng ai bắt đền tội vi phạm hợp đồng và chẳng ai thu hồi. Đồng tiền này xem ra chẳng khác gì chuyện "bắc thang lên hỏi ông trời...".
   Tôi cũng được biết có những nhà thơ nhà văn hưởng chế độ chính sách đàng hoàng như vẫn kêu ca khó khăn để rồi mãn nguyện nhận tiền trợ cấp của ngân sách mặc dù  biết rằng so với những đồng nghiệp mình còn giàu có nhiều lần hơn. Họ ngửa tay nhận mà chẳng chút tự trọng xấu hổ với bạn bè với những người lam lũ đóng thuế nuôi họ!
   Trước đây tôi được nghe "một nhà" có chức sắc kể giai thoại về một số nhà văn nhà thơ thuộc hạng cây đa cây đề trong nền văn học nước nhà. Giai thoại kể rằng họ rủ nhau đi thực tế xuống đọc thơ nói chuyện thơ cho bà con nông dân ở một hợp tác xã nông nghiệp nghe. Ban chủ nhiệm nghe nói có đoàn nhà thơ nhà văn trung ương xuống mừng quá liền tập họp xã viên lại. Mặt khác họ không quên lo chuyện "hậu cần" tươm tất để chiêu đãi. "Khách ba chủ nhà bảy" rượu thịt ê hề chén chú chén anh khật khưỡng. Chỉ tội bà con xã viên mùa này mất vô số công điểm vào đêm nghe thơ. Nghe kể mà lòng tôi không khỏi băn khoăn: Chuyện thực như vậy ư? Mong sao chỉ là... giai thoại cho khỏi... tủi thân!

   3.Bây giờ người ta khoái danh xưng "nhà văn nhà thơ" dù sáng tác của họ chẳng mấy ai biết mấy ai đọc. Nhiều lần tôi được nghe người ta "tự giới thiệu": "Tôi là nhà văn..." mà lấy làm sợ hãi! Tôi cũng từng nhận được giấy mời gọi tôi cũng với danh xưng như vậy. Tôi vội vã thanh minh vì biết rõ mình không đủ tài năng đức độ để trở thành nhà văn nhà thơ. Có phải cái "mác" nhà văn nhà thơ bây giờ cũng giống như... cần câu có thể câu được cá có thể câu được danh vọng lợi lộc nên người ta khoái?
   Có dạo dư luận phải lên tiếng vì đi đâu cũng gặp ca sĩ đi đâu cũng gặp nhạc sĩ. Hễ một lần hát đám cưới cũng được phong (hay tự phong) ca sĩ. Viết một bản nhạc nhăng nhít chẳng ra làm sao cũng được gọi là nhạc sĩ. Đó là chưa kể "ngôi sao" "thần tượng" đầy dẫy vàng thau lẫn lộn. Lĩnh vực văn học cũng vậy cứ có bài thơ bài văn làng nhàng đăng trên báo địa phương thì được vận động làm đơn xin vào hội và đương nhiên được gọi là nhà văn nhà thơ. "Nhà" thì nhiều nhưng chẳng có nhà nào hữu ích cho xã hội cả!
   Cách đây gần 40 năm chúng tôi say mê tổ chức những đêm đọc thơ hát nhạc cho nhau nghe. Mọi chuyện đều tự lo từ cà phê đến hoa hồng. Chẳng cơ quan nào tài trợ và cũng chẳng ai xưng nhà này nhà kia. Tất cả không ngoài hai chữ đam mê văn chương mà làm. Hồi đó chúng tôi không quan tâm đến hội này hội kia và các tổ chức đó chẳng liên quan gì đến lòng đam mê văn chương của chúng tôi.
   Thơ ca không đi đôi với lễ lạc. Thơ ca không đi chung với nghi thức. Thơ ca xa lạ với hội đoàn tiền bạc. Tôi nghĩ vậy và vô cùng ngưỡng mộ các bút nhóm các thi văn đoàn khắp nơi đã vượt lên cái tầm thường dung tục... mà sống trọn vẹn với thơ ca.

LƯU VỸ BỬU

More...

CHIỀU 29 THÁNG CHẠP NGHĨ MÔNG LUNG...

By LƯU VỸ BỬU


Nhân dịp năm mới kính chúc MẸ ANH CHỊ EM & BẠN BÈ THÂN HỮU
AN LẠC VÀ MAY MẮN.


 

1.

   Có những bài thơ (đoạn thơ) muốn quên cũng không