THI ĐẠI HỌC SAO NHIÊU KHÊ QUÁ VẬY?

By LƯU VỸ BỬU

 

   Chiều nay một người bạn ở tỉnh đưa con về Sài Gòn thi đại học gọi điện cho tôi để hỏi thăm đường đi. Điểm thi của con gái anh là một trường tiểu học gần Ngã tư Ga. Sau khi chỉ đường cho anh tôi chợt nhớ lại thế hệ mình cách đây gần 40 năm trước.
   Hồi đó chỉ tính trong phạm vi quận Tam Kỳ (tỉnh lỵ Quảng Tín ngày trước nay là thành phố Tam Kỳ Quảng Nam) tôi không nhớ chính xác có bao nhiêu thí sinh thi đại học ước chừng trên dưới 300 người. Sau khi vượt "vũ môn" kỳ thi tú tài toàn phần (còn gọi là tú tài 2 một kỳ thi có tính quyết định của học sinh đặc biệt với học sinh nam; nếu thi rớt con đường tiếp theo một là nếu gia đình khá giả thì chạy làm lại giấy tờ thường là khai nhỏ tuổi lại để trốn lính đến nơi khác tiếp tục học; hai là vào lính) số học sinh đỗ tú tài nếu có điều kiện học tiếp thì phần lớn vào Sài Gòn thi đại học một số ít ra Huế và một số ít nữa là thi vào Trường Sư phạm Quy Nhơn và sau đó có thêm Trường Sư phạm Đà Nẵng và Đại học cộng đồng Đà Nẵng. Phần lớn thí sinh chọn Trường Sư phạm Quy Nhơn là nữ sinh vì làm cô giáo dạy tiểu học hồi đó là một nghề có sức hấp dẫn nhẹ nhàng mà lương cao. Một số ít là nam sinh chủ yếu là để an toàn khỏi lo quân dịch.
   Tôi còn nhớ lúc bấy giờ chỉ có một số trường đại học muốn vào học phải thi như: Sư phạm Y khoa Phú Thọ ... Còn hầu hết là chỉ cần ghi danh theo học như: Văn khoa Luật... Còn đại học tư thì... vô tư chẳng cần điểm sàn điểm mái gì hết. Vì thế hầu như các thí sinh đều muốn "thử sức" bằng cách nộp đơn thi vào các trường để có học bổng và sau này khi ra trường sẽ được chính phủ bổ nhiệm có công việc làm ngay lương cao và quan trọng nhất là học các trường này được cấp giấy "hoãn dịch vì lý do học vấn". Nếu hỏng thì qua ghi danh học các trường không cần phải thi (nhưng vẫn bị khống chế tuổi nếu quá tuổi quy định thì bị động viên nhập ngũ ngay). Hồi đó người ta cũng khống chế thời gian nếu thi ở Huế thì không thể thi ở Sài Gòn hoặc nơi khác vì trùng ngày.
   Lan man chuyện cũ cho vui. Cái chính tôi muốn nói là hồi đó chiến tranh ngày càng khốc liệt các nam sinh như chúng tôi luôn ở trong tình trạng phập phồng thi hỏng thì coi như cầm chắc lệnh nhập ngũ trong tay. Vì vậy ngoại trừ một bộ phận con nhà giàu có quyền thế ham chơi hơn ham học (thời nào cũng có) chúng tôi học ngày học đêm quyết vượt qua kỳ thi tú tài và sau đó là đại học để có một tương lai bảo đảm.
   Cũng vừa 18 tuổi (cũng có người lớn hơn) như những học sinh bây giờ nhưng ngày đó chúng tôi vào Sài Gòn hay ra Huế hoặc Đà Lạt Quy Nhơn ... thi đại học hầu hết đều đi một mình. Hoặc vài đứa bạn rủ nhau đi chung cho vui chứ chẳng có cha mẹ anh chị dẫn đi như bây giờ. Mà hồi đó chiến tranh ác liệt lắm đường bộ thì không an toàn. Xe chỉ chạy ban ngày thường là buổi sáng ở Tam Kỳ tối nghỉ ở Nha Trang; ngày mai chạy tiếp vào Sài Gòn chứ không chạy đêm. Tàu lửa không hoạt động; những gia đình giàu có thì cho con em đi máy bay nhưng số này ở Tam Kỳ đến được chừng mươi người. Sở dĩ phải dông dài vì thế hệ bây giờ được tiếng là năng động nhanh nhạy tài năng; an ninh trật tự xã hội bây giờ tốt hơn hồi đó nhiều (hòa bình mà!); phương tiện đi lại phong phú hiện đại nói chung là mọi thứ đều tốt hơn hồi chúng tôi thi đại học mà sao các thí sinh đều phải có cha mẹ đi theo khiến nhiều địa phương phải mướt mồ hôi để lo cho họ?
   Hồi đó cũng chẳng ôn tập chẳng đề cương đề nhu gì cả. Học sao cứ vậy mà thi tùy theo ngành nghề mà có môn chính môn phụ. Ai có khả năng và nguyện vọng gì thì nộp đơn thi vào trường đó. Đậu thì học rớt thì ra ghi danh các trường khác nếu còn tuổi hoãn dịch. Chẳng nguyện vọng 1 nguyện vọng 2 cũng chẳng có chuyện rớt đại học thì xuống cao đẳng hay trung cấp như bây giờ. Hồi đó cũng chẳng có chuyện học quy chế hướng dẫn điền hồ sơ chú ý mã số trường mã số ngành rối như canh hẹ. Chúng tôi làm hồ sơ đơn giản và hầu hết chẳng cần ai giúp đỡ cả. Xong xuôi chờ phiếu báo danh và đến ngày thì đi thi. Điều đáng lo nhất (mà cũng hợp lý nhất) là tập trung học bài thôi. Không như học sinh bây giờ thấy rối tung và lo lắng đủ chuyện như "gà phải cáo"(!).
   Nhớ hồi trước chúng tôi có mấy ai được đi đây đi đó. Nhiều người đến lúc đi thi đại học mới được bước ra khỏi tỉnh nên Sài Gòn Huế... chẳng khác gì một... quốc gia khác(!). Thế mà cứ một mình một gói "lai kinh ứng thí" tự tìm chỗ trọ chỗ ăn tìm trường thi chẳng phiền cha mẹ bà con. Báo chí hồi đó cũng khác bây giờ chẳng báo nào phóng viên nào rảnh để săn tin gia đình thí sinh này nghèo cha mẹ phải khăn gói vào Sài Gòn cùng con đi thi... Thực ra hồi đó bạn bè tôi nhiều người không có tiền mua vé xe để đi Sài Gòn thi; nhiều bạn vừa đặt chân tới thành phố đã vội đi tìm việc làm kiếm ngày 2 bữa cơm để đợi đến ngày thi. Thi xong tiếp tục làm để có thể sống và theo học. Những chuyện đó gần như là bình thường giống như... Trần Minh khố chuối; họ chẳng cần báo chí dư luận lên tiếng giúp đỡ. Tự họ biết rằng phải tự vượt qua số phận xem đó là trách nhiệm bổn phận của mình. Ai giúp đỡ thì tốt không thì tự họ cũng phải lo và nếu buông xuôi đầu hàng thì coi như họ chấp nhận thua cuộc. Hiện nay thế hệ chúng tôi có nhiều người thành danh cũng từng trải qua những ngày tháng khó khăn như vậy.
   Bây giờ thì báo chí cứ như kêu gọi từ thiện. Chuyện cũng bình thường (như công an không nhận tiền mãi lộ cũng đăng báo như làm việc anh hùng) nhưng cũng "gia vị" đủ thứ để khơi gợi lòng thương (không biết có "hại" trong đó không nữa!) của người khác mà không hề nghĩ việc làm đó xúc phạm đến lòng tự trọng của người trong cuộc. Hay bây giờ người ta "lãnh cảm" quá rồi nên báo chí mới làm công việc... đành thức lương tâm?
   Trở lại chuyện đi thi đại học có lẽ chưa có nước nào như ta việc thi cử vừa nặng nề vừa rối rắm lãng phí. Và cả chục năm hơn việc đi tìm mô hình mới trong việc tuyển sinh đại học cho phù hợp vẫn cứ như... gà què ăn quẩn cối xay. Vì vậy thi đại học vẫn còn nhiêu khê phức tạp. Sao ta không bỏ hẳn việc thi đại học chỉ giữ lại những ngành những trường đào tạo theo ngân sách nhà nước tuyển sinh có số lượng mục đích rõ ràng để thí sinh tự xét mình có thể thi đỗ thì nộp đơn dự thi? Nếu không họ sẽ tìm trường khác phù hợp hơn.

LƯU VỸ BỬU

More...

NHÂN NGÀY BÁO CHÍ VIỆT NAM

By LƯU VỸ BỬU

 

Ngày mai là "Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam" xin có mấy ý kiến:

1/Mấy tờ báo tạp chí chuyên hướng dẫn ăn chơi nhảy múa tô son điểm phấn thậm chí giới thiệu tư thế giao hợp có phải báo chí cách mạng không ?

-Nói KHÔNG PHẢI e không đúng vì họ có giấy phép của cơ quan cách mạng cấp họ hoạt động đúng pháp luật cách mạng mà. Nói không phải họ sẽ giận họ sẽ phê bình đó.

-Nói PHẢI thì "xúc phạm" cho các nhà báo làm việc tại những tờ báo có tính phản biện hướng dẫn dư luận tốt và được người đọc đặt niềm tin. Bởi những nhà báo này có tâm có kỹ năng và đi sâu vào những chuyện nóng bỏng thiết thực đến đời sống người dân cũng như của xã hội. Để họ đứng chung với các "nhà báo" chuyên khai thác chuyện giật gân há chẳng phải xếp... cá mè một lứa sao?

Lời bàn: Vậy xin cắt bỏ 2 chữ "Cách mạng" cho gọn. Có hay không có 2 chữ này suy cho cùng chẳng ảnh hưởng đến ai cả.

2/Các cơ quan quản lý báo chí (từ cơ quan chủ quản cơ quan quản lý ngành quản lý tư tưởng ...) khi cấp giấy phép hoạt động báo chí thẻ nhà báo và khi đọc lưu chiểu có bao giờ thấy "khó chịu" khi thấy sản phẩm do mình quản lý lãnh đạo nó... xa rời quần chúng nó không ‘định hướng xã hội chủ nghĩa" mà chỉ chạy theo những thói dung tục vong nô không?

-Nói KHÔNG thì "phạm thượng" vì có tờ báo được một lãnh đạo cấp cao làm cố vấn nên đâu có dễ gì lệch hướng. Có chăng những tờ báo đó chỉ "giới thiệu" cuộc sống nước ta ở thế kỷ 22 để người đọc ai tò mò thì coi... cho biết. Vả lại có khi đến thời điểm đó nước ta đã xã hội chủ nghĩa rồi cần gì định hướng nữa!

-Nói BIẾT nhưng làm sao bây giờ? Đóng cửa rút giấy phép sao được! Tuy các báo này không... cách mạng nhưng nó cũng chẳng gây phiền đến lãnh đạo đến cơ quan nào. Nó chẳng quan tâm chú ý tại sao ông này ăn lương nhà nước mà nhà to cửa rộng hay ông kia làm chi có tiền mà cho cả bầy con sang Mỹ du học. Hơn thế nữa những người đọc báo này chẳng hề có ý kiến về bauxite về lao động Trung Quốc tràn sang Việt Nam... Tóm lại các tờ báo này vừa mang lại lợi ích cho... người bán giấy phép lẫn người mua giấy phép và không khiến nhà chức trách "hao tâm tổn trí" cũng như lo nghĩ.

Lời bàn: Trong xã hội luôn có nhiều thành phần nhiều hạng người cùng chung sống. Có nhà chính trị có thầy tu có công an thì cũng phải có du côn trộm cắp mới hình thành nên xã hội. Báo chí cũng vậy phải có tờ này tờ khác cho xôm tụ chứ. Vả lại tất cả đều là báo chí cách mạng mà.

More...

TẢN MẠN VỀ MC

By LƯU VỸ BỬU

 


Ảnh: Internet

      Mấy hôm nay "thất nghiệp" không biết làm gì bèn "ôm" cái tivi xem phim rồi xem các gameshow. Té ra chúng ta có nhiều kênh truyền hình quá chừng và kênh nào cũng có trò chơi cũng có người dẫn chương trình (MC) vui ra phết. Và càng "vui" khi nghe các MC dẫn chuyện. Thôi thì đủ thứ ái ố sầu bi quanh các vị MC này.
Có chương trình ca nhạc do hai MC dẫn chuyện nhưng lại nói quá nhiều nhất là MC nữ. Tôi thử làm một cái tổng kết nho nhỏ mới thấy rằng một bài hát mất chừng 5 phút đồng hồ thì MC dẫn chuyện hết gần 3 phút. Đã vậy có những lời dẫn "sến" cực kỳ luôn và tôi cũng hơi nghi ngại là... có chút bịa trong đó nữa.
      Có chương trình gameshow hoành tráng MC tỏ ra có tay nghề vững kiến thức khá tốt nhưng lại có giọng cười... "đểu đểu" thế nào (!) khiến hơi bị mất cảm tình. Đã thế nhiều khi còn "diễn kịch" nữa.
      MC các chương trình truyền hình phía Nam hơi "ồn ào" hơn cánh phía Bắc nhưng gần đây có lẽ muốn "học tập" hay sao không rõ các MC phía Bắc cũng bắt đầu "ồn ào" không kém nhất là khi các MC là danh hài. Một điều dễ thấy nhất là có khá nhiều người được mời làm MC vì có chút tên tuổi có nhan sắc nhưng lại thiếu mất cái quan trọng nhất là kiến thức và khả năng dẫn dắt chương trình. Nếu ai đã từng ngồi trước màn hình chắc sẽ cùng chung tâm trạng khó chịu khi nghe MC vừa hỏi vừa trả lời một cách ngô nghê. Sau một hồi tràng giang đại hải chẳng đâu vào đâu MC liền "hỏi" khán giả đang ngồi trong trường quay: "Đúng không nào?". Hỏi xong trả lời luôn: "Đúng vậy!". Hết biết!
      Có MC phát âm sai kiến thức hổng nhưng vẫn cứ ôm micro bô bô "liều mình như chẳng có". Thường gặp nhất là chương trình trực tiếp truyền hình ca nhạc từ các phòng trà và các gameshow do các người đẹp diễn viên được mời làm MC. Họ nói mà không hề... sợ không hề biết là xấu hổ là gì. Có MC tự tin đến độ không chuẩn bị chuyện nọ xọ chuyện kia giới thiệu tiểu sử  hoặc ca ngợi người ta bằng những ngôn từ thiếu chuẩn hoặc sai lệch khiến người được khen cũng thấy... buồn.
      Có chương trình trò chơi nhí nhăng nhí nhố được một số MC cũng nhí nhố nhí nhăng không kém thi nhau la thi nhau hét khiến màn hình cũng muốn bung ra theo. Những người tham gia trò chơi cũng không kém cứ nhí nha nhí nhảnh tung hứng tung bừng nói năng loạn xạ mà nếu để ý thấy biết bao nhiêu... hạt sạn!
      Có gameshow vui vẻ MC dẫn chương trình khéo léo như anh chàng gì (tôi không nhớ tên) trong "Trò chơi âm nhạc" hay "Đường lên đỉnh Olympia". Không vui vẻ bằng nhưng cũng thu hút và thành công là MC (cũng không nhớ tên) của chương trình "Đấu trường 100".

oOo

      Tôi để ý thấy gần như toàn bộ các MC có ý thức ăn mặc rất đẹp. Đó là điều cần thiết vì họ phải xuất hiện trước đám đông nhưng nhiều MC lại hiểu sai và họ làm đẹp là vì muốn phô bày chứ không phải vì tôn trọng người xem.
      Tôi có một ao ước nhỏ nhoi là sau khi thu hình hoặc phát sóng những người có trách nhiệm ở kênh truyền hình ngồi lại với các MC để nghe họ dẫn chương trình một lần nữa. Tôi tin rằng sau khi nghe mình dẫn xong họ sẽ... giật mình. Có thế các vị MC mới lo sợ mà trau giồi.

LƯU VỸ BỬU

More...

XIN HÃY CAM KẾT VỚI TƯƠNG LAI

By LƯU VỸ BỬU


Khai thác bauxite ở Tây Nguyên

      Việc khai thác bô-xít ở Tây Nguyên đang "hot". Chính phủ  bảo là chủ trương đúng đắn. Đại tướng Võ Nguyên Giáp thì gửi thư "can gián" bảo không nên. Nhà văn Nguyên Ngọc thì đưa ra nhiều luận điểm cuối cùng kết luận là không nên đào bới tài nguyên lên để bán. Riêng người dân thì... chịu chết biết đâu mà lần. Chính phủ nói chẳng lẽ không nghe! Nhưng vị danh tướng lừng lẫy đã lên tiếng can ngăn chắc dự án cũng có vấn đề. Thế thì làm sao bây giờ?
      Trong khi đó một thông tin đang đưa lên mạng là tập đoàn khai thác Nhôm Trung quốc chủ đầu tư khai thác bô-xít ở Tây Nguyên vừa thông báo mức thâm hụt do kinh doanh không hiệu quả. Mức lỗ dự kiến lên đến hàng tỉ đô la. Vậy nguồn vốn ở đâu để họ khai thác bô-xít ở Tây Nguyên với cam kết là sử dụng công nghệ hiện đại không gây ô nhiễm. Thực tế hứa để được làm rồi sau đó chây ì hoặc bỏ của chạy lấy người cũng đã từng xảy ra ở các nhà đầu tư Trung Quốc cũng như các nước khác cụ thể như dự án Nhiêu Lộc - Thị Nghè ở TPHCM.
       Người dân thì không biết thế nào thôi thỉ xin chính phủ hãy cam kết: Nếu dự án khai thác bô-xít ở Tây Nguyên diễn ra không như báo cáo không như kế hoạch chủ trương của chính phủ thì sẽ hành xử thế nào? Người dân mong mỏi mọi chủ trương của chính phủ đều đem đến sự ấm no giàu mạnh cho đất nước và sẽ luôn nhớ công lao của những nhà lãnh đạo đã mang đến sự hùng mạnh cho dân tộc cho đất nước. Và người dân cũng không bao giờ muốn những thế hệ mai sau phải ra sức khắc phục khó khăn  gánh nợ do người đi trước để lại. 
      Vì thế một sự cam kết ở đây vừa thể hiện vào nhận định đúng đắn của chính phủ vừa là lẽ công bằng.

   LƯU VỸ BỬU

More...

MỘT CÂU HỎI CHỜ TRẢ LỜI

By LƯU VỸ BỬU

 


Ảnh: Internet

      Năm ngoái cũng vào dịp giỗ tổ vua Hùng tôi viết một bài về quốc phục Việt Nam khi thấy các vị lãnh đạo dự lễ giỗ Tổ trong bộ âu phục trang trọng. Tôi tự hỏi tại sao các vị ấy lại không mặc quốc phục trong buổi lễ lớn như vậy? Lẽ nào các cơ quan văn hóa lễ nghi lại không "tư vấn" cho các vị ấy chuyện này? Một điều đáng suy nghĩ là trong khi tiến hành nghi lễ các vị chủ lễ các người có trách nhiệm thực hiện lễ lại  khăn đóng áo dài. Tôi không ảo tưởng khi nghĩ rằng bài viết của mình sẽ có tác động đến các vị có trách nhiệm nhưng tôi tin rằng không chỉ mình tôi thấy "khó chịu" khi trong buổi lễ tôn nghiêm vào bậc nhất của dân tộc lại có sự "phức tạp" "chênh vênh" trong trang phục Tây - Ta như thế và hy vọng sẽ có một thay đổi trong kỳ giỗ Tổ sang năm.
      Nhưng tôi hoàn toàn thất vọng khi năm nay từ Phú Thọ đến Thành phố Hồ Chí Minh lại thấy "bổn cũ" xuất hiện. Như vậy có thể hiểu rằng chúng ta chấp nhận âu phục làm trang phục chính thức của các vị lãnh đạo khi tham dự lễ hội hay tiếp các đoàn ngoại giao? Nếu đúng vậy sao chúng ta lại tổ chức cho nguyên thủ các nước tham dự hội nghị APEC mặc khăn đóng áo dài như một cách giới thiệu văn hóa truyền thống Việt? Sự mâu thuẫn này phải chăng sẽ dẫn đến sự buông thả văn hóa truyền thống? Hoặc chúng ta đang tự mình "sửa đổi" văn hóa chấp nhận sự đồng hóa với nước ngoài? Nhìn sang các nước bạn nghèo như Lào Campuchia hay giàu có như Nhật Bản Hàn Quốc người ta vẫn giữ nguyên quốc phục trong các buổi lễ long trọng của dân tộc hay trong các buổi lễ ngoại giao. Vậy cớ gì chúng ta quay lưng với trang phục truyền thống dân tộc. Xin mở ngoặt gần đây tôi cũng bắt gặp các phụ nữ giữ trọng trách trong bộ máy quản lý nhà nước cũng đã thay bộ áo dài bằng váy đầm. Tất nhiên bộ áo quần trên cơ thể không là tất cả để đánh giá văn hóa trình độ nhưng rõ ràng đó là nỗi buồn nỗi buồn của một người nhìn văn hóa truyền thống bị xem nhẹ bị mai một nhưng không thể nào làm gì được.
      Tôi xin nhắc lại văn hóa là động lực phát triển. Nếu mai này chúng ta trở thành một nước giàu mạnh nhưng văn hóa lai căng vong nô thì cũng chỉ là một quốc gia trọc phú chẳng thể nào để bè bạn kính trọng.
      Tôi cũng mong mỏi những ai đọc được bài viết này nếu cùng có chung suy nghĩ xin hãy dấy lên phong trào gìn giữ bảo vệ văn hóa truyền thống; trong đó tìm hiểu và xác định trang phục truyền thống của dân Việt để "giới thiệu" cho các quan chức làm công tác văn hóa cho các nhà lịch sử và các vị lãnh đạo thói quen sử dụng trang phục truyền thống trong các buổi lễ long trọng.
      Xin gửi đến những người có trách nhiệm một câu hỏi: Tại sao chúng ta không sử dụng quốc phục trong ngày giỗ Tổ?

LƯU VỸ BỬU

More...

THÀNH CÔNG CỦA ÔNG BA VỊT QUAY

By LƯU VỸ BỬU

 

Vừa gặp tôi ông Ba vịt quay cười toe toét khoe:
         -Cuối cùng tôi cũng thành công rồi!
         Chẳng biết ông này thành công vụ gì nữa nhưng tôi cũng đưa đẩy để khỏi mang tiếng bất lịch sự:
         -Anh lai được giống vịt của ta với vịt ngoại quốc hả?
         Ông Ba trợn tròn hai con mắt:
         
-Vịt gà gì ở đây? Lai gì ở đây? Lãng xẹt!
         Tự nhiên bị mắng lãng xẹt tôi nóng mũi cự lại:
         -Tại ông nổi tiếng Ba vịt quay nên tôi nghĩ ông thành công lai giống vịt chứ biết ông thành công chuyện gì! Khoe mà không nói ra ai biết?
         Ông Ba cười lỏn lẻn:
         -Ông nhớ thằng hai nhà tôi chứ? Hôm qua nó nhắn về là hai hôm nữa nó bắc điện thoại cho tôi. Cái thằng lúc trước năn nỉ quá trời nói gì nó cũng không nghe. Bây giờ đùng đùng xin "thiết lập đường dây nóng". Mà ông biết không nó nói bắc điện thoại để có gì nhờ tôi tư vấn giúp đỡ. Nó đang tính chuyện...
         Thấy ông Ba hồ hởi tràng giang đại hải tôi ngắt lời:
         -Chắc nó kinh doanh vịt gà gì chớ gì? Mà cha con bắc điện thoại để liên lạc thì có gì đâu mà ông  "thành công với chẳng thành công"! Thiên hạ chẳng bà con anh em gì mà cũng thiết lập đường dây nóng búa xua kia kìa!
         Ông Ba coi bộ cụt hứng hỏi:
         -Ai đâu ông nói tôi nghe?
         -Thì hồi trước "thằng" Sài Gòn cũng thiết lập đường dây nóng với "thằng" Huê Kỳ đó! Tôi nhớ hồi đó ông cũng thắc mắc "để làm gì vậy cà?" kia mà.
         Ông Ba lẩm bẩm:
         -Ờ để làm gì vậy cà?


         LƯU VỸ BỬU
            (nghe tại quán cà phê ghi lại)

More...

NHỮNG SUY NGHĨ TỪ MỘT BÀI BÁO

By LƯU VỸ BỬU

 


   Nhà bia Thiên Trù. Ảnh UYỂN


      Báo Tuổi Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh ra ngày 23 tháng 3 năm 2009 có 2 bài đáng chú ý. Một bài phỏng vấn đại biểu Quốc hội nhà sử học Dương Trung Quốc và bài viết "Trùng tu hết chịu nổi!" của nhà văn Nguyên Ngọc.
      Với tư cách một người đọc báo và một người dân tôi mạo muội có ý kiến rằng:
      Trước hết về bài phỏng vấn nhà sử học Dương Trung Quốc tôi thấy nội dung ông Quốc trả lời không mới. Ai từng đi học đều biết truyền thuyết mẹ Âu Cơ dẫn 50 con xuống biển; ai chẳng biết Mai An Tiêm vì trung ngôn phải bị đày ra hoang đảo để sau đó tìm ra giống dưa hấu v.v... Những truyền thuyết hay giai thoại luôn có những ẩn ý chứa đựng trong câu chuyện. Đó có thể là ước mong thầm kín hay nguyện vọng về cuộc sống của người dân. Và ai cũng biết quốc gia nào nằm bên bờ đại dương đều có lãnh hải riêng được quốc tế công nhận và đó là máu thịt của một dân tộc là một phần chủ quyền thiêng liêng của đất nước. Chúng ta đã có nhiều bằng chứng để nói rằng Hoàng Sa Trường Sa là máu thịt của cơ thể Việt Nam nhưng chưa (hay không) có thể thu về một mối? Những tranh chấp lãnh hải giữa các quốc gia trong khu vực là điều thường gặp nhưng để giải quyết theo một "lẽ phải" "công bằng" thì không dễ dàng. Chúng ta từng chứng kiến những cuộc tranh chấp bằng vũ lực để giành quyền quản lý một hòn đảo một vùng đất nào đó giữa các quốc gia trên thế giới (giữa Anh và Achentina giữa Israel và Palestine  chẳng hạn). Và chúng ta cũng nhận ra một sự thực đau lòng là "lẽ phải" hay nằm trong tay kẻ mạnh và quốc tế cũng gần như bất lực khi phân xử xác định chủ quyền cho một quốc gia.
      Trở lại quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Hiện nay ngoài nước ta Trung Quốc còn có Philippin Malaysia Brunei đều có tuyên bố giành một phần đảo về họ. Nhưng "nóng" nhất vẫn là sự tranh chấp giữa ta và Trung Quốc. Trong khi ta "kiên trì" đàm phán thì Trung Quốc thể hiện sức mạnh của họ bằng cách xây dựng sân bay lập thành phố xây dựng những căn cứ quân sự trên các đảo. Họ tiến hành hàng loạt công trình quân sự và kinh tế theo một kế hoạch định sẵn và bất chấp tình trạng chưa phân định rõ chủ quyền. Phải chăng Trung Quốc có bằng chứng xác đáng hơn chúng ta? Hay họ sử dụng "lý của kẻ mạnh"? Và trước hành động phi đạo lý cũng như xem thường luật pháp quốc tế của Trung Quốc chúng ta đã làm những gì để bảo vệ chủ quyền đất nước ngoài những lời kêu gọi chung chung những "lên án" đầy tính ngoại giao? Và tôi không nhớ quốc hội nước ta mà ông Quốc là đại biểu đã có một động thái nào cụ thể là có quyết nghị nào chưa về một vùng lãnh thổ này của nước ta? Tôi cũng được biết là tại hội thảo về biển Đông được tổ chức (quá muộn nhưng có còn hơn không) vào trung tuần tháng 3/2009 các người tham dự hội thảo đã kêu gọi quốc hội ra nghị quyết về Hoàng Sa Trường Sa đồng thời khẳng định chủ quyền của nước ta tại hai quần đảo này. Nhưng thiết nghĩ khi xác định tiềm năng kinh tế tại hai đảo này đặc biệt là nguồn dầu khí thì việc nhận lại chủ quyền của chúng ta tại Hoàng Sa Trường Sa sẽ rất truân chuyên nếu không muốn nói là bất khả thi (!?).
      Ngoài ra với tư cách một nhà sử học ông Quốc cũng như những nhà sử học khác sẽ ghi lại trong lịch sử dân tộc những gì đã và đang xảy ra hiện nay để con cháu mai sau hiểu rõ về một chặng đường đất nước. Còn kêu gọi thanh niên nâng cao ý thức giữ gìn biển đảo của cha ông để lại như ông Quốc trả lời trên báo Tuổi Trẻ thì cũng chỉ là chuyện... nói cho phải phép thôi!
      Bài trả lời phỏng vấn của ông Dương Trung Quốc xin lỗi chỉ làm đầy trang báo. Trong khi đó bài viết về trung tu di tích của nhà văn nhà văn hóa Nguyên Ngọc mới thực sự làm đau lòng người. Chuyện trùng tu mà như hủy diệt di tích không phải bây giờ mới xảy ra mà dư luận báo chí đã nhiều lần lên tiếng nhưng hầu như đều rơi vào vô vọng.
      Tôi thực thà không hiểu được các nhà bảo vệ văn hóa khi quyết định trùng tu di tích lịch sử văn hóa lẽ nào không hiểu được điều cơ bản đầu tiên mang tính quyết định khi trùng tu di tích là để gìn giữ bảo vệ nó trường tồn với thời gian chứ không phải "hiện đại hóa" nó không phải làm mới di tích theo sở thích của mình? Lẽ nào họ không hiểu rằng bất cứ một việc làm nào khiến di tích không còn nguyên vẹn như cũ (tất nhiên hư hỏng phải duy tu sửa chữa) là đồng nghĩa với hủy diệt di tích. Nếu sự kiện đền Đô ở Bắc Ninh khiến nhà văn Nguyên Ngọc xót xa phải kêu lên thì ở các nơi khác người ta cũng mang danh nghĩa "trùng tu" "tôn tạo" di tích lại biến thành những công trình dị hợm. Một loạt đình ở Hòa Vang Liên Chiểu (Đà Nẵng) được trùng tu theo một trường phái nào không biết mà sau khi trùng tu người dân ở đây chẳng nhận ra ngôi đình từng gắn bó với họ cả trăm năm. Còn ở Khánh Hòa người ta tháo dỡ cả di chỉ Văn miếu để làm trường mẫu giáo. Còn nhà ngục Kon Tum di tích lịch sử đã được xếp hạng người ta đổ tiền tỉ vào trùng tu. Kết quả: di tích bị biến dạng một cách thô bạo. Còn ở địa phương khác vì thiếu tiền người ta sẵn sàng đập bỏ những công trình kiến trúc cổ được xây dựng cách đây hơn 100 năm. Đã vậy những người có trách nhiệm ở đây (Long An) còn... an ủi: "Bao giờ có đủ tiền xây dựng lại" (!?).

Thật quan ngại vô cùng nếu cứ tiếp diễn tư duy trùng tu di tích như vậy. Không khéo chúng ta vong nô ngay trên đất nước mình!

LƯU VỸ BỬU

More...

TRẢ LỜI BẠN KHẢI NGUYÊN

By LƯU VỸ BỬU

      

   Ao Bà Om. Ảnh UYỂN
      
      Bạn Khải Nguyên quý mến
      Trả lời câu hỏi của bạn không dễ chút nào! Phần vì vốn hiểu biết hạn hẹp; phần không có điều kiện tìm hiểu nghiên cứu nên sẽ rất hồ đồ nếu vội đưa ra một câu trả lời. Tuy nhiên với những gì hiểu biết được tôi nghĩ Trà Vinh còn giữ được cái hồn riêng của mình một phần do vị trí địa lý không thuận lợi của mình trước đây (Bây giờ Quốc lộ 60 đã tương đối hoàn thành cầu Rạch Miễu đã thông xe rút ngắn thời gian đi từ Trà Vinh về Sài Gòn khá nhiều -nhưng lệ phí qua phà Cổ Chiên và Hàm Luông còn quá cao) khiến các nhà đầu tư trong và ngoài nước không mặn mà với mảnh đất này. Ngoài ra Trà Vinh về tài nguyên cũng như tiềm năng kinh tế không lớn nên sức thu hút đầu tư còn hạn chế... là những nguyên nhân để Trà Vinh vẫn còn khá nguyên vẹn một thị xã hiền hòa yên bình và (xót xa) nghèo.
      Bây giờ phương tiện giao thông đã khá thuận lợi Trà Vinh có điều kiện để phát triển kinh tế. Đó là tín hiệu vui cho Trà Vinh. Nhưng đồng thời cũng là một thử thách lớn nếu không nói là khắc nghiệt của mảnh đất này. Đó làm thế nào để vừa phát triển kinh tế vừa giữ gìn bản sắc văn hóa đặc trưng của Trà Vinh mà từ lâu là vốn quý của tỉnh này. Muốn làm được điều đó tất nhiên cần có những động lực cần sự kết hợp nhiều yếu tố xã hội nhưng tôi vẫn đau đáu một điều đó là cái tâm của những người được giao quản lý điều hành. Tôi sẽ cố gắng nói về vấn đề này trong một bài viết khác vì thực tế tại nước ta  cái thiếu lớn nhất ở những người quản lý chính là cái tâm là sự tận tụy với công việc. Sở dĩ tôi bày tỏ sự quan ngại vì khi ở lại Trà Vinh trong một khách sạn sang trọng thuộc hạng bậc nhất của một công ty nhà nước quản lý bên cạnh đội ngũ nhân viên nhiệt thành dễ thương tôi bắt gặp tại khách sạn này một dịch vụ masage rất đáng lên án. Nếu cứ cung cách làm ăn như vậy tôi e rằng Trà Vinh cũng sẽ dẫm chân các đô thị đi trước: cái được chưa thấy hoặc không lớn; trong khi cái mất đã hiển hiện và to lớn đến độ không thể bù đắp nổi. Lúc đó thật xót xa!
     Nhân đây tôi cũng bày tỏ một hiện tượng là các quan chức địa phương đang bằng mọi cách để "lên đời" địa phương mình. Quê tôi là một ví dụ. Thị xã Tam Kỳ bé nhỏ như cái túi áo cũng trở thành đô thị loại 3 trở thành một thành phố đàng hoàng. Trong khi đó Thủ Dầu Một của tỉnh Bình Dương to lớn như vậy cũng chỉ là một thị xã tỉnh lỵ. Lên thành phố làm gì? Thôi không bàn đến. Lên thành phố cũng được với điều kiện song hành với đô thị là văn hóa. Nếu không sẽ biến cái thành phố ấy thành một phố chợ không hơn không kém.
      Bạn Khải Nguyên thân mến
      Đôi lời cùng bạn. Tôi sẽ quay lại đề tài này khi có dịp. Mong những lời lẽ dông dài và thô thiển này cũng làm bạn hài lòng đôi chút.

LƯU VỸ BỬU

More...

8 THÁNG 3 NGÀY GÌ VẬY?

By LƯU VỸ BỬU

 

Hỏi vậy chứ ai không biết ngày 8 tháng 3! Ở một vài nước đó là ngày Quốc tế Phụ nữ. Ở nước ta có thêm một ý nghĩa khác kỷ niệm ngày Khởi nghĩa của Hai Bà Trưng. Xin không nói đến Hai Bà vì thực ra đây cũng là sự gán ép khiên cưỡng (theo tôi nên truy tìm lịch sử và ấn định một ngày tương đối chính xác để tưởng niệm Hai Bà thì đúng hơn).
         Nếu trí nhớ chưa bị nhầm lẫn thì vào cuối thế kỷ 19 phụ nữ Mỹ xuống đường đấu tranh đòi công bằng quyền lợi. Sau đó ít lâu ngày 8 tháng 3 được chọn làm ngày Quốc tế Phụ Nữ với khẩu hiệu: Ngày làm việc 8 giờ Bình đẳng với nam giới Bảo vệ bà mẹ và trẻ em.
         Phong trào phụ nữ đòi quyền lợi lan truyền khắp nơi và thu được những thành công lớn. Ở các nước Âu Mỹ tiên tiến phụ nữ đã trở thành... thượng đế; đã có vị trí hơn hẳn nam giới. Và tự nhiên họ không cần phải đấu tranh đòi hỏi quyền lợi và hầu như chẳng quan tâm đến việc tổ chức ngày 8 tháng 3 nữa. Ngay tại Mỹ nước xuất phát phong trào đấu tranh của phụ nữ toàn cầu bây giờ thay vì ngày quốc tế 8/3 họ có ngày của Mẹ ngày của Cha... Nói cách khác họ hiểu ngày 8/3 và thực hiện đấu  tranh đòi quyền lợi khác với nhiều nước.
         Ở nước ta tôi còn nhớ ngày 8 tháng 3 là ngày... mệt nhọc nhiều nhất của phụ nữ thay vì họ được nghỉ ngơi hưởng thụ. Nếu bạn là nữ cán bộ công nhân viên nhà nước chắc bạn đã từng kinh qua những "đợt thi đua lập thành tích chào mừng Quốc tế Phụ nữ 8/3". Thế là bạn lao vào làm việc nhiều hơn nhưng không nhận được tiền làm ngoài giờ (hiệu quả lao động đó có khi rơi vào túi các sếp lãnh đạo thông qua các hóa đơn tiếp khách tham quan học hỏi...). Nếu bạn là cán bộ Hội Phụ nữ thì càng... ê chề hơn. Tôi còn nhớ khi còn làm việc trong cơ quan nhà nước đến ngày này thấy các chị em trong ban chấp hành Hội Phụ nữ tất bật cầm kế hoạch tổ chức kỷ niệm ngày 8/3 lên xuống cơ quan tài chính rồi ủy ban nhân dân để xin kinh phí mà thấy thương xót cho họ. Việc thường thấy nhất là bao giờ chủ tài khoản (ủy ban nhân dân) cũng cắt bớt chừng 30-40% so với dự toán. Cắt bớt tất nhiên bao giờ cũng có lý do chính đáng và luôn kêu gọi chị em phụ nữ giảm chi phí để tiết kiệm ngân sách. Thế là thay vì được xã hội quan tâm tôn vinh chị em phụ nữ phải lao đầu vào bếp làm cơm nước để tiếp quý đại biểu đến chúc mừng (vì nếu đặt ở nhà hàng thì không đủ tiền). Chưa hết chị em thay vì được nghỉ ngơi thì bắt buộc ngồi nghe các đại biểu lớn nhỏ huấn thị nhắc nhở dạy bảo đủ chuyện mà ngày thường họ đã phải nghe quá nhiều rồi. Cũng nhân chuyện kinh phí tôi biết cũng do bị cắt xén nhiều nên các chị mới đẻ ra những chi phí khác nhằm lên "quý anh ở tài chính ủy ban có cắt cũng vừa đủ để chi phí". Thật tội nghiệp chị em chào mừng ngày quốc tế của mình như vậy.
         Bây giờ tôi không biết còn bao nhiêu nước tổ chức ngày Quốc tế 8/3 nhưng có lẽ cũng không nhiều. Thực ra khi Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa Đông Âu chưa tan rã thì ngày 8/3 còn được tổ chức khá rôm rả. Khi Liên Xô và hệ thống các nước ở Đông Âu thay đổi thể chế chính trị thì ngày 8/3 đã... chìm vào cơn mưa.
         Vì thế theo tôi thay vì tổ chức ngày quốc tế 8/3 chúng ta nên chọn một ngày khác ngày khởi nghĩa Hai Bà Trưng chẳng hạn nhưng không phải ngày 8/3 để tri ân và vinh danh công lao của phụ nữ Việt Nam. Và tất nhiên không thi đua không lập thành tích gì hết. Đến ngày đó xin để chị em được nghỉ làm việc nhưng được hưởng lương và làm gì tùy ý.
         Nếu chưa làm được điều này thì xin thay đổi cách tổ chức ngày 8/3 để ngày này thực sự là ngày nghỉ ngơi của các chị. Và cũng thôi thói quen tổ chức thi đua chào mừng vì thực ra đó chẳng khác gì... bóc lột sức lực của các chị dưới một mỹ danh mà thôi.


LƯU VỸ BỬU

More...

HAY BẤY NHIÊU HỒN TRONG GIÓ BÃO*

By LƯU VỸ BỬU


Lạng Sơn năm 1979. Ảnh:Internet

1.

Cách đây 30 năm ngày 17/2/1979 khi đang dạy học tại Tam Dân (nay thuộc huyện Phú Ninh tỉnh Quảng Nam) sáng sớm  như mọi ngày khi tập thể dục tôi nghe loa phát thanh thông báo khẩn cấp: Trung Quốc đem quân sang đánh nước ta ở biên giới phía Bắc. Một cái gì đó vừa hụt hẫng vừa bóp nghẹt trái tim vừa uất ức trong lòng. Đồng thời một sự tan vỡ manh nha trong đầu. Hôm đó tôi vào lớp nhưng không tài nào dạy được. Tôi thông báo ngắn gọn những gì biết được cho học trò của mình và yêu cầu các em nỗ lực học tập. Những ngày sau đó cảm giác bần thần cứ bám theo tôi. Rồi chúng tôi được triệu tập nghe nói chuyện thời sự... Với công việc đang làm cộng với những gì biết được qua những lớp bồi dưỡng chính trị và bầu nhiệt huyết đang sôi sục trong lòng tôi tự nhủ phải phấn đấu hơn nữa thi đua dạy tốt để xứng đáng với các chiến sĩ ngoài mặt trận. Nhưng tôi không sao tránh được những câu hỏi xuất hiện trong đầu: "Sao  cùng phe xã hội chủ nghĩa mà lại đánh nhau?"; "Mới gọi nhau đồng chí mà bây giờ lại chửi nhau "bọn bành trướng Bắc Kinh" "bá quyền nước lớn"...?"; "Mới vừa hát "núi liền núi sông liền sông..." sao bây giờ lại gọi là "kẻ thù phương Bắc"?... Những câu hỏi đó không ai trả lời được. Hỏi cán bộ tuyên huấn đứng giảng chính trị thì các vị này cũng nói theo... đài phát thanh không có câu trả lời thỏa đáng. Chúng tôi ngồi bàn tán và cũng để bàn tán thôi không ai có thể giải thích một cách thuyết phục được. Tôi nhớ sau khi Trung Quốc rút về nước tôi có viết một bức thư gửi cho người chú lúc đó đang là cán bộ ở trung ương để hỏi nhưng không nhận được câu trả lời. Chẳng biết thư không đến hay chú bận quá không có thời gian trả lời hoặc thấy không cần thiết phải trả lời.
         Gần 30 năm sau mùa thu năm 2008 tôi có dịp lên biên giới phía Bắc. Vết tích chiến tranh không còn nữa nhưng dư âm của nó vẫn tồn tại. Khi thấy chúng tôi trò chuyện với một vài người dân tộc cô hướng dẫn viên người Lào Cai nói nhỏ: "Coi vậy chứ trước đây khi Trung Quốc xâm lăng nước ta họ lại dẫn đường cho lính Trung Quốc đó!". Không biết thực hư thế nào nhưng rõ ràng cuộc xâm lăng của Trung Quốc vẫn còn in đậm trong ký ức người dân các tỉnh biên giới phía Bắc. Không in đậm sao được khi chính họ mất mát quá nhiều từ máu thịt người thân đến sản nghiệp lao động cực khổ bao năm mới có được đã trở thành tro bụi? Không in đậm sao được khi hai nước lâm chiến lại là "anh em phe xã hội chủ nghĩa với nhau"?

2.

Năm 1991 vì sinh kế tôi lưu lạc vào Sài Gòn. Chưa kịp làm quen với đất đai thổ nhưỡng cũng như nếp sống của vùng đất mới và vẫn còn nguyên cách nghĩ của một viên chức nhà nước của một người từng đứng trên bục giảng dạy cho học trò tình yêu đất nước lý tưởng sống... đã thấy hụt hẫng khi nghe tin Liên Xô tan rã. Tôi vẫn nhớ ở quán cà phê vỉa hè trước tòa soạn một tờ báo tôi cùng với vài người bạn ngồi bàn luận sôi nổi và cũng như 12 năm trước khi Trung Quốc mang quân sang đánh nước ta chúng tôi cũng không hiểu vì sao một đất nước hùng mạnh như vậy xây dựng thành công xã hội xã hội chủ nghĩa với hàng triệu đảng viên bôn-sê-vích và hàng chục triệu đoàn viên Côm-xô-môn  mà chỉ sau một đêm ngủ thức dậy đã hoàn toàn thay đổi. Rồi hàng loạt các nước Đông Âu hệ thống xã hội chủ nghĩa cũng tuyên bố thay đổi thể chế chính trị. Tôi cũng tự hỏi mình giả dụ như những người lãnh đạo Liên Xô lúc đó có "thay lòng đổi dạ" thì ít ra cũng có một bộ phận người Liên Xô trung kiên quyết sống chết với lý tưởng của mình ra sức gìn giữ những gì họ đã đổ xương máu để tạo nên mới phải chứ? Vậy mà cuộc thay đổi diễn ra thật nhẹ nhàng êm như nhung. Thậm chí lúc đó phương tây gọi người dân Liên Xô là "công dân hạng 2" với nghĩa là người lạc hậu nghèo nàn... Trong khi tâm tưởng còn hoang mang tôi chợt nhớ đến dòng văn học Xô viết trù phú và đầy sức sống rồi lại ngạc nhiên sao các nhà văn Liên Xô viết nên được những tác phẩm đồ sộ như thế mà trước sự thay đổi to lớn của đất nước cũng chẳng có một phản kháng nào? Hay có mà tôi không biết? Tôi cũng viết thư hỏi chú tôi một lần nữa và cũng không nhận được câu trả lời. Nhưng lần này tôi bắt gặp đôi mắt buồn rầu sự hốc hác (do mất ngủ) của một người thân trong dòng họ đã có mấy chục năm trời đi theo cách mạng. Ông tiếc nuối một Liên Xô mà trong tâm tưởng ông đó là miền đất hứa.

3.

Tôi đặc biệt yêu môn lịch sử dù rất ghét học bài. Lý do chính là tôi mê các bộ sách đồ sộ của Tring Quốc như Tam quốc chí Thủy hử Đông châu liệt quốc và cả bộ Sử ký của Tư Mã Thiên. Càng đọc sử càng yêu thêm những nhân vật trong lịch sử nhất là những vị quan trung kiên tiết nghĩa và tự trọng. Tôi đặc biệt ngưỡng mộ tôn sùng những người xem cái chết nhẹ tựa lông hồng để bảo vệ chân lý sự thật bảo vệ sự trung nghĩa trong trắng của mình. Tôi kính trọng những bậc hiền nho sĩ phu xem nhẹ quyền quý coi thường danh lợi sống ngay thẳng như tre như trúc một lòng một dạ vì đất nước vì giang sơn. Tôi yêu cả gia đình một quan viết sử thà chịu chết chứ không viết sai lịch sử vì "lịch sử là sự thật". Cũng như tôi yêu Trần Bình Trọng "thà làm quỷ nước Nam còn hơn làm vương đất Bắc"... Tôi nghĩ triều đại nào chế độ nào cũng có tôi trung nghĩa sĩ cũng có nịnh thần kẻ phản; triều đại nào chế độ nào cũng có cái đúng cái sai; cái làm được và cái chưa làm được. Lịch sử chính là tấm gương phản chiếu những điều đó cho đương thời và đời sau hiểu. Các quan viết sử ngày trước và các nhà khoa học lịch sử ngày nay mang trên vai trọng trách của tổ quốc bốn nghìn năm giao cho. Đó là sự thật chứ không phải mỹ danh nên đòi hỏi những nhà sử học một thái độ trung thực một tinh thần trung trinh và bản lĩnh để hoàn thành sứ mệnh của mình.

*Các vị la hán chùa Tây phương thơ Huy Cận.


LƯU VỸ BỬU

More...